Myspace Marquee Text - http://www.marqueetextlive.com

Thursday, December 15, 2011

''TUIMANG VONTAWI U.S.A'',KIPAWL NA- 2011
1896 Kum in Vangtehkhua pan in Pu Dongh Khup in Tuimangkhua nasat a, Ih pu, Ih pate in Zu nung in , Mimza, Tangza ai in Tonleh Laamkhuangte tum in zu nungsa nung in na om uh a, Hongbawl Pasian zong bia lo in Dawileh kau, Sing leh Suangte bia in Ki thoih in tua bang teng tawh hongkhang khia uh a, Mimza tangza ai, in Gawhlehlup samat, Mualsuah cih bang in Hong bawl Pasian phawklo in hong khang khia to to uh a, a dah ni uh tak ciang in zong Khuang leh zamte tum in Lungzuan la Zolate sa in , khat leh khat na ki hehnem uh hi. Tua mah bang in a nopsak ni uh leh A mapai daupai uh ciang in zong lungdam khawm in ankuangte na umkhawm uh hi.

AD.2000 kum Ciang in Pasian in Tuimangta te Thupha hong pia in hong lamto a UNITED STATE OF AMERICAN gam ah Sia CIN ZA SUAN USA gam ah Tuimangta te hong puak masak pen hi- in Hong laptoh masak pen kum ahi hi. Tua mah bang in AD. 2000kum Khitzawh in a banban in USA ah Pasian in hong puak in tu in ciang dong a ki zom in hong puakpuak lai ahih man in Topa tung ah lungdam na thute ih ko masa hi.

USA TUIMANG TA TE KIPAWL KHOP NA DING! gelna:
January, 4, 2011, kum Tueday ni- in USA gam bup TUIMANG tate ki pumkhat na ding leh Ki pawl khopna ding Lunggulhna tawh TUIMANG INNKUAN AMERICAN, TUIMANG INNKUAN USA <T-I-A> ci-in minvawh in tua dungzui-in kipawlna ding tawh kisai Contact na in kizang to in Akua mah ciat in ki pawl na neihding hoih kisa kim ciat hi.
November, 12, 2011 ni-in Sia Cin Za Suante inn ah Kipawlna ih neih theina ding in Ki contact kawikawi in Tua lai ah Mi=14 bang ki pha in Kipawlna neih ding  ki thu kim a hih man in Matat kiten to pah hi. Hih pen TUIMANG ta te Kipawk na ding Meetingpi akhat vei na ahi hi.

MEETING NA TAWH KI SAI!!
Ki pat na lasak na “ Inn kuan ki it leng”
1. Chairman Mr; Khen Hau Khai  in hunte hongzekto hi.
2. Mattan ten Mr; Thang Suan Dam in hongsepsak hi.
3. Hun ap thungetna Mr; Thang Go Khup in hong nei hi.
4. Kipawlna thupitna leh a hoihna  Sia Cin Za Suan in hong nei to hi.
5.. Hunzawh Lungdamkoh na  Mr; Thang Thawn Tuang  in hongneihsak hi.

THUKIKUP NA LEH KHENSAT NA TE!
 A. Makai ki telna ding tawh kisai thukikupna.
1. Makai ding pen Metawh telding .
2. Metam dungzui in pan mun gual ding.
3. Metam pen pen Presiden hi ding a,
 Metam nihna Secretary ci-in a ban ban in
 ki sehsuk ding hi.

A. Ma kaipi=1 hi ding.
B. Laiat pi khat hi ding.
C. Sum kem khat hi ding
D. Sa zian kem khat hi ding
E. Sa zian sit khat hi ding
F. Member mi 2 hi ding a gawm mi=7 makai hi ding hi.
4. Makai ding mi=7 tel ding in Makai mi=7 pha ding.
5. USA Tuimangta teng in metawh tel ding.
6. Ki tel ni ding=11.26. 2011 Saturday ni ding.

7. State Dang a om te me hong kaih khopsak ding.
1. Mr; Lian Khan Kham.
2. Mr; Khen Hau Khai.
3. Mr; Pau Kap.
4. Mr; Thang Thawn Tuang

  Amau teng me tawh kisai tavuan hong laksak ding in ki Seh in Kitelna munding Mr; Piang Khan Vungh Inn ding in ki kipsak hi. Hunte nuamtak kizo in Hunzawh lungdam kohna Mr; Thawn Tuang in hong nei-in hunte nuamtak ki zo hi Aksa tangcim ne in gilvah thei mahmah hi.

TUIMANG VONTAWI U.S.A KIPAWL NA,2011.

November, 26, 2011, Saturday ni Nai=8;30Pm Hun lian in hunki pan in Makai kitelna me tawh pan mun golhna ki neito pah hi. Kipawlna minding Tuimang vontawi U.S.A ki pawlna cih ding in ki kipsak pah hi.

1. Chairman Mr; Khen Hau Khai in hong sem hi.
2. Mattan ten Mr; Pau Kap in hong sepsak hi.
3. Metang simna Mr; Lian Khan Kham in hong sepsak hi.
4. Hun ap thungetna  Sia, Alh Khan Tuan in hong neihsak hi
5. Sia, Cin Za Suan in  Vaimuakna leh  Kipawlna  tawh kisai hong gen to hi.
6. Hunzawh lungdamkohna Mr; Thangsuan Pau in hong neihsak hi.

 MAKAI HONGSEPSAK DING TE

1. Presiden = Sia Cin Za Suan.
2. Secretary =Mr; Khen Hau Khai.
3. Sum Kem=Mr; Lian Khan Kham.
4. Sazian kem=Mr; Alh Khan Tuan
5.Sazian Sit= Mr; Pau Kap.
6. Makai= Thang Suan Dam. Member.
7. Makai=Piang Khan Vungh. Member.

Computer lam makai dingte
1. Mr; Suan Thawn Mung.
2. Mr; Pau Kap.
3. Mr; Go Kim Lian
A mau teng in "TUIMANG VONTAWI U.S.A'' Makai kitelna ah hong ngah uh hi cih kong zasak hi
TUIMANG VONTAWI U.S.A. Kipawlna leh thukim na tawh  khutkilen in ,beng in kipsakna ki nei hi. 
Secretary
Khen Hau Khai
TUIMANG VONTAWI U.S.A KIPAWL NA,11.26.2011 Saturday.
 
Lungdam.
KL-HKhai. 
www.haukhai.blogspot.com 
THEL~NAH !! = 
http://youtu.be/iW6uU9c8nKk 2011 Nashville Khuado pawi a khatna ngah te. etna hi.

Friday, December 9, 2011

  # Mi Thupite' Thupina Ahang Thu Sagih Om Hi
 Leitung ah mi thupi, mi lawhcing i cihte in mi ngeina in ahih ngeiloh uh, mi ngeina in ahih vetloh uh ahih ngitnget uh thu tampi om a, tua lak pan nam sagih i gen ding hi.


1. Muhkholhna tawh Thuthak Vaithak gelkhol uh hi. Mukhol, gelkhol cih pen mi lawhcing leh mi thupite in ahih ngitnget uh khat ahi hi. I nuntakna pen eima a hi a, i nuntakzia ding i ut bangbangin gelkholh theihna i nei hi. Gelkholhna cih pen i gamtatzia ding, i sep ding, ihih ding, i hihloh ding, i paina ding, pailohna ding, nek ding nekloh ding cih bang khempeuh ihihma in i gel kholhna ahi hi. Gilkial ciang anne cih hilo zaw in annek hun ding gelkholh huna nekna cihna hi. Ihmut suak ciang ihmu hilo in gelkholhna hun a tun ciang ihmu ding cihna hizaw hi.
 
I nuntakna ah a thupi mahmah thu thum om hi - ei tunga thupiang, ei piansak, haksatna khatpeuh i tuak ciang i phutzia. Tua teng lak pan a tawpna pen thupi pen hi kici hi. Gelkholhna pen i nuntakna ah i tuak thu khatpeuh bangci mualsuah ding cih tawh kizom hi. I pelh theihloh thu om a, a piang khat peuh a hoih lama i lak theih a kul pawl om hi. Bangci saan ding, bangci puaksiam ding, bangci thuaksiam ding, dah ding maw nui ding cih khempeuh eima lungsim pan pusuak kul hi. Bang thupi i sa pen hiam cih zong i theihtel mahmah ding kisam hi. Ei hong kikhelsak thei thu tampi pen ei deihna banga i kaihsiam ding thupi hi. Thupi i sak tampi ei deihna banga i piansak theihloh om a, tua bang thute ah i hun leh sum leh thatang i beisak leh a mawknapi ahi hi.
 
Ahi zongin thupi isak tampi ei deihna banga i piansak theihte ei-adinga manpha in i piansak theih leh a hampha ding eimah ihi hi. A lungduai zolo, a lungkia baihte in amau khel theihloh thute ah hun leh sum beisak uh a, thupi a sak uh kiam deuhdeuh hi. Khatveivei ei hihtheih hetloh dingpi i hih teitei a, i lawhsam hi. I lawhsap ciangin 'hihkhial' ciin i kisik pong a, lah i bawlpha thei nawnkei hi. Gelkholhna nei, muhkholhna neite in bel ahih khialh uh leh zong akhialhna uh theipah, phawkpah in kibawlpha kikpah uh a, a tawpna ah lawhcing veve uh hi.  Ei adinga ahoih ding i piansak theih khempeuh ah a lawhcing i hih den theihna dingin kuhkal leh hanciam taka i hih ngitnget ding ahi hi. Tua banga i hih ngitnget ciangin a lawhcing dinga lamphei tawna paipai ihi hi.

 
2. A piang ding theikhol uh hi. Kalsuanna khatpeuh ah kalsuanzia nam thum pha hi. Bang ngimna nei ka hiam? Bangci tun ding ka hiam? Bang pianga bang met ding ka hiam? Nasep siamna pen nasep peuhpeuh ahi ding bang liana sepkhiatna ahi hi. Makai siam i cihte in a hoih nate semkhia uh hi. A piang ding theikhol cih ciangin bangci kalsuan ding, bangci zop ding, bangci khup ding cih gelkholhna ahi hi. Tua bang gelkholhna, lampi tot ding ziksa lampi nei lecin  na tupna hong tunpih ding hi. Lampi ah bangbang na tuak zongin na mualsuahna dingin na lampi bangci puahpha ding, na lampi bangci khel ding cih hong mukholsak ding hi.
 
I nuntakna ah ngimna i neih peuhpeuh a ciim mahmah, a thuk mahmah, a manpha mahmah ahih ding ahi hi. Thudik thuman tawh sepna, ngimna hi ding a, a tun hun ding, a sep hun ding, a sepzia ding cih khempeuh a hoihpen, a kilawmpen, a ziakai hetlo in a kisemkhia ding ahi hi. Nangma nuntakna tawh tehkak ding hilecin - na pian hun, na khangno hun, na khangham hun, na tek na huai hun, na hun nunung ding cih bangin gelkholhna na neih ding ahi hi. Banghang hiam cih leh tuate khempeuh na cidam nak leh na nuntak sung na phut khak ding thu, na pelh theihloh thute ahi hi. Na huntawp ni ciangin bangci in mite in hong thei leh na ut hiam cihte na ngaihsut kholh ding ahi hi. Na om nawnloh ciang bangci'n hong kiphawk leh na ut a?
 
3. A masa ding a nunung ding khentel uh hi. Mihing in sepnop kihau mahmah a ahi zongin i hun leh i nuntakna in hong cinlo ding hi. Tua manin a masa ding a nunung ding i khentel siam kul hi. Mi thupi i cihte in tuate na khentel siam mahmah uh hi. A nuntakna vuah a tup a ngim khat uh a lawhcinna dingin a nuntakna uh kham ngamin na sem takpi uh hi.
 
Bangci na hih uh hiam cih leh a sepnop tampi uh laidal tawh gelhsa in nei uh a, tua sung pan bang sem masa leng met pen ding hiam cih tengkhia in sem masa uh hi. Nisimna Calendar ah git khol in muhbaih dingin koih uh a, a gal pan zong et theih dingin koih uh hi. Laibuno tawh gelh in a ip sung vuah pua in a paina peuh vuah pua kawikawi uh hi. A manpha ding, a thupi dingte sem masa uh a, a sep man kei uh leh a thupilo zaw deuh, a manphalo zaw deuhte nusia zaw uh hi. Tua banga ahih den uh ciangin a nisim hunzatzia uh a hoih theithei dingin gel kholh thei uh a, a hoih sem masa le uh mi hampha suak in mite adingin a manpha suak uh hi. Khatveivei bel hun zeek hilo in mitawh kilawmtatna kikholhna te zeek kisamzaw hi.
 
Khatveivei tua banga eima hun in hong cin nawnloh ciangin ei seploh a mite hong seppih dinga i piakkhiat theih om hi. Tua banga mite hong huhna pen a manpha mahmah suak leuleu hi. Mimal khanna bek hilo in na lianzaw sepkhiat theihna a suak hi. Mite in hong huh theih ding ciangin nasep ding a pia bek hilo dingin a sepzia ding zong a lak thei hih ding thupi kaan hi. Mi pawlkhat in bel a sepzia ding laklo in a sepkhiat ding bek thupisak uh hi. Ngaihsutna tuamtuam om hi.


4. Mi khempeuh hamphatna ding ngaihsun uh hi. Sepna khatpeuh ah ken hamphatna ka ngah leh midangte in zong hamphatna a ngah ding cih ngaihsutna pen lungsim picing leh bulkip nei ngaihsutna pan hong pai hi. Kei met ding midang sum ding cih ngaihsutna pen mite uk nopna lungsim pan hong piang hi in, a tungnungzaw a om kei uh leh a nih tuak un a sum uh hi. Kei sum dingin midang met ding cih zong a tamzaw hoihsakna zuihluatna ahih manin hoihkhinlo hi. Midang a sup na dingin ken zong sum ngam ing cih ngaihsutna pen ahoih hetlo ngaihsutna hi. Kua met kua sum cih khual selo a mi khempeuh ading a hoihpen ding ngaihsutna mah picing pen hi.
 
Kizopna, kihotheihna mah a thupi pen ahih leh mi tamzaw in hoih a sak pen zuihna mah thupipen suak hi. Kizop, kihotheihna a thupilohna mun ah a zo khat om a, a lel khat om zong a sialo hi.
 
5. Mi hong theihsiam masak ding sangin midang i theihsiam masak ding thupizaw hi. Mi tawh i kiho ciangin mite i muhna leh a mizia ding i upmawh khat ompah hi. A taktak in i upmawh na bang khinlo a, i theihtel mateng i upmawh dan kikhelkhel hi. Tua manin mite mizia upmawh nei pahlo in amau mizia tel  masak sawm hamtang ding ahi hi. A thugente uh limtak ngaihsak masak ding. A lunglutna te uh bang taktak hiam cih tel masak sawm ding. A lungdamna, a hehna cihte bang hiam thei masa hamtang ding.
 
Tua hileh na kituahpih mi peuhmah in hong zahtak dinga, nang hong tel mahmahte in hong thupi muh pah lian ding hi. Hong kithupi muh khit ciang pil hong kisa, siam hong kisa, siam hong kisa cihna hita hi. Nang mite thupi bawl masa, theisiam masa na hih manin nang zong hong kithupi muh, hong kithupisim cihna hi. 

6. Mihing kilamdanna tuamtuamte telsiam uh hi. "Saipi amah bek in lian, mihing khat bek lianlo," cih Zomi Paunak ah om bangin mi khat bek thupisim leh mi tawmcik thupisakte pen mi khempeuh thupisakte sangin thupilo zaw hi. Cihnopna ah kibatlohna tuamtuamte kitheihsiamsak tuahna in kilemna leh kilawmtatna piangsakzaw a, kibatlohna nengcik khat nangawn thupisak luatna pen kilawmtatna leh kikholhtheihna a siasak te ahi hi. I kibatlohna tuamtuamte gawmkhawm lehang i kipumkhatna ding hizaw a, kipumkhat peuh leng hong thahatsak dingte hipah hi. Tua ahih manin ngaihsutna toi cik tawh omlo in ngaihsutna tuamtuam zong a telsiam dingin lungsim liatsak ding ahi hi. Kibatlohnate kitelsiam leng kizahtakna zong hong ompah hi.

7. Ngaihsut khialh, hihkhialh leh zong kipat kik theih hi ci uh hi. Mi thupi, mi lawhcing i cihte in a ngaihsut masak uh, a sepkhiat masak uh a lawhsap uh, a hih khialh uh leh zong a bul pan kipan kik ngam, kipan ngap tazen uh hi. A hihtuak mateng uh lungduaitak, lungkia hetlo in kipan kik ngap tazen uh hi. Tua man mah in lawhcinna leh thupina tang uh hi.
 
Lawhcinna leh thupina nam tuamtuam om a - pumpi, kha, lungsim leh neih leh lam ah ahi hi. Pumpi kikepzawhna, nek leh dawn kidekzawhna, cidamna ding kikepsiamna, hoihna ding leh siangthona ding kipuahzawhna, kimawl hun, tawldam hun cih bang a kilekkima hihzawhnate na nei hamtang uh hi. Kha thu ah zong amau upna leh muanna limtak kemcing dingin na hanciam uh a, a lungsim luanzia uh leh ngaihsutzia uh kiuksak uh hi. Kiniamkhiatna leh thumanna, lungduaina leh thuakzawhnate neisak hi. Lungsim hatna dingin laibu sim ding gina tak nei den in kaikhawm den uh a, laigelh in a nasepzia ding uh zong gelkhol hamtang uh hi. Mi thupi leh mi lawhcingte laigelh leh ngaihsutziate thupibawl in theihsawm hamtang uh hi. Mi tawh kizopna leh kikholhna, kilawmtatna leh kihotheihna cihte thupi bawl in lawm thak neihna ding hanciam den uh hi. Pumpi, kha, lungsim leh nek leh dawn, neih leh lam khantohna khempeuh a kilekkim in a nuntakpih theih uh ciangin mi thupi, mi lawhcing suak semsem in, mite in zahtak semsem uh hi.


Hau Za Cin
Phuitong Liim
www.hauzacin.blogspot.com

He Knows How You Feel
Jesus was angry enough to purge the temple, hungry enough to eat raw grain, distraught enough to weep in public, fun loving enough to be called a drunkard, winsome enough to attract kids, weary enough to sleep in a storm-bounced boat, poor enough to sleep on dirt and borrow a coin for a sermon illustration, radical enough to get kicked out of town, responsible enough to care for his mother, tempted enough to know the smell of Satan, and fearful enough to sweat blood.

He is able to run to the cry of those who are being tempted and tested and tried.
Hebrews 2:18 (AMP)

Whatever you are facing, He knows how you feel.

Thursday, December 1, 2011

   *2011. Kum Sweet December Muakna;

Kum sim leitung mun tuamtuam a om christiante in lawptak leh nasia tak in ih bawl den ahi Lungdam bawl zong hong tung kik leuleu ta hi. Herod in Judah gam ah kumpi a sep hun laitak in Bethlehem khuata neu ah Tuucingte, Tuucian naphual ah Vantung mi honpite thakhat in hong om in Pasian phatna lasa uh a, Van a sangbelna ah a om Pasian mint hang ta hen, Leitung a deih mite tung ah nopna omta hen! Ci-in hong kiko uh pen kum 2011 cingta hi. Tua vantungmi honpite in tanglai kamsangte, genkholhsa mah bang in Topa Zeisu leitung mi ci leh sa pua in mibang in hongpian khiat na leh Mawhnei leitungmi te hong gumkhia ding in leitung ah hongpai na thu hang in lungdam in Pa Pasian min ih phat ziahziah thei tek ta hi.

Vantung nopsakna khempeuh nusia in a niampen mun ahi Bawng an kuangsung ah ki niamkhiat na lim la in hongsuak Zeisu hang in a siangtho Pasian leh mawhnei mi hingte ih ki zopkik theihna pen a lungdam huaimah mah thu hi a Zeisu ki niamkhiat na lungsimzong a lamdangmah mah khat ahi hi. Zeisu hongsuahna thu Vantungmi honpite in zong lamdangsa in lunglut mahmah uh hinapin’ leitungmite in ahih leh lunglut tak in muakna kineilo ahih man in Zeisu in hong suahna ding munzong ngahzolo hi.

Tu hun ciang in Mitampi in Lungdam bawl pen nekleh dawn , gualnopna in kizang khial den a, a khiatna nei -in ih bawl loh hang, Nisuahna lampan hongpai mipil thumte in ahih leh hih aksipi -in Gumpa Zeisu hongsuahna honglak a, ih lametna hi ci-in theitel uh ahih man in lungdam in khamleh paknamtui tawh na bia uh hi.

Tu in Christian mi tampite lungsim ah Zeisu a ding mun hoih ki pia zolo thei den hi. Mi tawmnokhat bek in Zeisu pen Honpa leh Topa in sang in Zeisu pen David, zung leh asuan ahi zingsol ahi na theitel in Zeisu hongpaikik ding lawpna takpi tawh lamen in tu dong ih mukawm hak kawm nasemkawm leh suakta tak in ih ngak teitai hi.

Zeisu khrist in khuamial a bang in nuntakna sung ah meivak hongtan Zingsol aksipi hi a, Ei thu um mikhempeuh in zong ki sak theihna , ki phasakna leh gitlohna tawh ki pawl khuamial gamtatna khempeuh nusia in Itna tawh kipawl ahi khuavak gamtatna sung ah ih lut hunmah mah zo hi. Hun tomno sung ih nuntakna ah aki cing Van leh Lei thupha ih ngah theih na ding leh tua thuphate khangkizom in akip paisuak theihna ding in Emanuel Topa ih lungsim sung ah mun luahsak in ih gamtatzia te zong ih makaihsak ding zong thupi pen hi. Lei tung tawh ki lawmtat luatna in Pasian tawh hong ki gamlasak den ahih na phawk ciat ni.

 Ih mawhna khempeuh Topa tung ah Pulaak in thuumkik in Emanuel Topa Pasian in eite tawh hong om khawmpeuh leh ihsep ih bawlna khempeuh ah Daupai in, gualzawhna lawhcin na Ma tutzawhna khempeuh ki ngah kim theipan ding hi. Zeisu ih san ih theih ih teltak ciang in nisim ih nuntakna ah ih kalsuan zia ding Zingsol aksipi -in lamhong hilh, hongtaan ding a, Tawntung nuntakna Pasian anglim dong ah hong lutpih lai ding hi. Zeisu suah lungdam na nopna eite tung ah om den at hen!!

Lungdam.
KL-HKhai. 
www.haukhai.blogspot.com 
THEL~NAH !!

Thursday, November 24, 2011

 #TUIMANG KHUA TANGTHU THEIH HUAI THU TE !

Tuimang khua= 1896 kum in  Vangteh khua pan  Pu  Dongh khup Guite in Tuimang khua hongsat hi.
1996 kum in  Tuimang khuasat kum=100 cin na lungdamkoh pawipi leh Kum=100 cin na Mualsuang Thupi tak in  ki phut hi. Tuimang mi khual tuamtuam a teng khenpeuhzong khua ah hong ciah kim uhhi.
2005 May kha in  Tuimangkhua ah Dawibia-Lawki beisiang na hang in Lungdam koh na Pawipi leh  Lawki=Dawibia beina lungdamkoh na Mualsuang ki phut hi.


*Tuimangkhua  Hausa sem masa pen Pu Dongh Khup
* Kumpi nasem masa pen Tun Ngaih Lian
* Dawi siampi sem masa pen Kai Cian
* Thauneih masa pen Dongh Khup
*Taih inn neih masa pen Cin Khan Khup ( Yangoon)
* Sikkang innneih masa pen Gin Kap ( 1954)
* Puankhuiset nei masa pen Go Kam ( 1965)
* Patkapset nei masa pen Sian Cin Thang ( 1976)
* Leibe hekna anei masa pen Sian Cin thang ( 1986)
* Buh gawina set nei masa pen Nang Za Kam ( 1987)
* Radio neih masa pen Lian Khan Kap ( 1967)
* Cassette nei masa pen Cin Sian Nang ( 1979)
* Zanglo neih masa pen Kham Za Cin
* Guitor nei masa pen Langh Khan Khup ( 1969)



* Pasian thuzui masa pen Gen Kam ( 1924)
* Numei Pasian thuzui masa pen Ngen Khaw Ning(31.3.1935)
* Pasian mintawh gango masa pen Cin Zam ( vok tuk 5)

* Pasian mintawh ki letthat masa pen Tun Ngaih Lian le Vial Zen Cing 15.4.1962
* Tuiphum pawlpi piankum =1924
* RC pawlpi= 1961
* UPC= 1988
* Pasian nasem siampi Rev. a ngah masa pen  En Khan Hau.
* Lai Siangtho sang kah masa pen En Khan Hau- 1990.



* Tang au, Tangko sem masa pen Suam Go
* Siksek masa pen Sawm Nang

* Miza Ohkathah sem masa pen Gin Khaw Thang
* Taungthu ohkathah sem masa pen Go Kam ( 1974)
* Tama ohkathah sem masa pen Khup Za Khen
* Gal kap tum masa pen Tel Vung
* Galkap san ngah masa pen Dai Cin( Levis), Hen Dam
* Palik lut masa pen Dai Ngaih Cin



* Kumpi zolai sang SPS ngahni 1 June 1959
* Kumpi Manglai ( BEMS) 15 May 1991
* Sang siapi hong sem masa pen Ngul Za Thang ( 1959)
* Sang sianeu hong sem masa pen Tun Ngaih Lian ( 1959)
* Private Zolai sia asem masa pen Cin Zam leh Vung Khaw Cin

* Zolai theih masa pen Bel Nang
* Zolai tan 4 masa pen Tun Za Dal
* Tan 7 kumpi laivuan zo masa pen Tuan Ngaih Lian 1959
* Tan 8 zo masa pen Cin Khan Khup leh Kim Ngaih Thang
* Tan 8 kumpi laivuan ong  masa pen Cin Ngaih Pian 1973
* Tan 9 kumpi laivuan ong masa pen Cin Khan Khup



* Tan 10  ong masa pen  Langh khan sum leh En Khan Hau -1980.
* Numei tan -10  zo masa pen Awi Sian Nem

* B.A ong masa pen  Langh Khan Sum 1984
* ZIT ong masa pen  Khen Kap Langh 1992
* College kah masa pen  Kap Tuan Thang 1987
* Tan-10 Gungthu a ong  masa pen  Cin Za Suan Leh Kap Tuan Thang.
*Tan-8 Sia pi a ngah masa pen   Lang Khan Sum.
* Tuimang tate lak ah Bu- Bo Ngah masa pen   Bu,Khen Kap Langh.
* Ph.D zo masa pen Dr. Suan Za Khup.
* Nu mei Kumpi nasem masa pen Awi Sian Nem.
* Zato siamah hong sem masa pen Cing Mang( Thuklai 1975)



* Yangon ah ateng masa pen  Kim Ngaih Thang.
* U.S.A ah a teng masa pen Cin Za Suan -2000 kum
* Austilia  ah  a teng masa pen  Thang Sian Muang (Muangpi).



Thukai khawm .
By, Leitungbup Tuimang Innkuan.
Thawn Tuang.

Posted by ETLAWM MANGTUI VANG KHUA at 8:48 PM 0 comments 
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to Facebook

Friday, September 30, 2011

          # Pawlpi 7te thu Pawlpi 5na !

Pawlpi 5 na, Sardis. Mg 3:1-6. Hih pawlpi min Sardis akhiatna in, Lungdamna la, cih na hi. A hun in AD 1517-1798 kum kikal sung huam hi. Bang hang-a tua min pua hiam cih leh, Biakna puahpha te hong tho zelzul ta a, pope Anaa pen abei kik ta ding hong hi ta ahih man hi. Pasian Khasiangtho 7 leh Aksi 7 aneipa thupiakna in,"Na gamtatna ka thei hi. Nungta kisa kha napi cin, na si hi, cih ka thei hi. Khang-lo inla, amangthang sa te leh a omlai te kipsak in. Na gamtatna te akicing hi, ci-in ka mu kei hi. Kisik kik inla, na saan' thu, na zak thu zui in. Guta bangin kong pai dinga, kong tun' na phawk kei ding hi. Ahi zongin Sardis ah, apuan ninsak lo mi tawm na nei hi. Tua mite kilawm uh ahih manin kei tawh puanpaak silh in apai khawm ding uh hi."
           
 Hih hun-a pawlpi min lungdamna la, acih mah bangin, Biakna puahphate hong thokhia in, LST sung Upna maan damdam in hong kimuh behtoto ta hi. Papal vangliatna in Anaa hial-a mite uk in Upna maan lo azuih sak hangin, Pasian thumaan LST pen na kikhel tuan lo-a, ahun atun'ciangin thumaan omte hong kidawkkhia kik to to hi.

          
 :AD 538 kum pan kipan in thumaan zui nuamte sisan luan'na hong thuak uh hangin, Waldenses te, Albugenses te khawng in amau upna maan na len cinten uh a, muallak guamlak, gam sung suang kawhawm peuh beel in na nungta uh hi. LST zong amau khut gelh tawh na tei khia uh a, copy na bawlbeh zel in, LST thumaan bangbek in nungta in, bawlsiatna sihna te na thuak lawh uh hi. Amau ki-ap nop lohna, upnakhial ih cihte pen, Sabbath maanlo sunday zuihnate peuh, misite in phawk lailai na neithei a pumsung pan apaikhia sikha khat om hi, cihtepeuh, misite khaa te Purgatory kici mun khatah kikhol phot hi, cihte peuh, tuate ahinglaite in sum pia in Phungzite in thunget sak leh tua Purgatory panin misipa khaa Paradise ah kipiang sak hi, cihte ahi hi. Tua te LST sung ah om lo ahih ciangin uppih nuam lo uh hi. Thumaan len mi pen, abeisiang loh hangin, tawm mahmah a, mualkawm suangkawm peuh ah bucip sawnsawn uh ahih manin, kimu tham lo zah hi ahih manin, Dawimangpa in pawlpi sungah a tokhom angak na tawh gualzo kisa mahmah hi.

          
:John Wycliff. AD 1324-1384. England-a Oxford University-a sia sem khat hi a, pope Anaa kizat dan maan lo hi, cih na genkhia hi. LST pen Latin pau baan-a kiteikhia ding pope te in aphal loh uh hi a, ahih hangin J.Wyciff in Mangpau in na teikhia hi. Lollards akici apawlpite tawh gualzo na hawmkhia sim den uh hi.
           
:John Huss. AD 1369-1415. Bohemia-a Prague University ah Rector pi a sem hi. John Wycliff laihawmte na mukha a, maan sa in hong kikhel hi. Launa nei lo thuhilh sia hong suak hi. Pawlpi siatna, pope hoih lohna, mawhmaina tiket zuakna, Purgatory-misite khaa kikholna mun cihte leh misiangtho lim bawl-a biaknate nakpi in gensia hi. Pope te deihna zui in kumpi Sigismund in ahingtang in haltum hi.
            
:Erasmus. AD 1466-1536. Phuaphatna bawlna ah, amungpi mahmah khat hi. Biakna suahtakna thu nakpi in sem hi. LST bangbek zuih ding nakpi in hilh hi. RCM pawlpi omzia maanlote kawkkhia den hi. Amah kudai puahphapa kici lo napi, nakpi in asem pa hi. Pawlpi in kumpite a leh-ukh zawk dihmawk khawng nakpi in gensia hi.
           
: Martin Luther. AD 1483-1546. Jesu leh Paul te baan ah Gospel thu anaaksep pen pa hi. Biakna puahphatna ah, Protestant pawlpi aphuangkhia pipa ahi hi. Eisleben khua-a mizawng nu leh pate sung pan piang hi. 1501 kum in Erfurt University ah Upadi sin hi. Asawt lo-in Degree la hi. 1505 kum in Siampi nasepna ah lut hi. 1508 kum in Wittenburg University ah sia sem hi. 1517 kum in pope te mawhmaisakna tiket zuak in john Tetzel hong pai a, mawhna omsa kisikna hanga sumpiak na tawh lak bek hi lo-in, mawh theih nading akhuan leikholhna hong om thu leh, misisa te ading sumpia-a thungetsak na ah, alungtang na sa pen hi. 1517 Oct 31 ni in, Wittenburg college mai ah pope te maan lohna thu 95 gelhkhia in laisuang hi. Pope te in kisik kik dingin zolzol uh a, angah loh uh ciangin Dec 10,1520 in pawlpi pan apaihkhiatna uh'Bull' thohkhia uh hi. Tua Bull pen, mipi muh in, ataw siakna in meikhuk ah khul tum hi.

: 1521 kum ciangin Germany kumpi thak hong ngah Charles 5 napa in pope Kusale te tawh Worms khua ah kikhoppi khat hong nei-a, tua lai ah sam in, Tawkik ding ngen uh hi. A zawh loh uh ciangin, mawhsakna pia napi un, amah in huhpa ulianpipi na hau a, na kiselmang ahih manin, athat kha thei kei uh hi. Kumpi ulian Frederick(Cattles) huang sungah kum 2 kiselmang-a, tua sungin Germany pau in LST thak na tei khia hi. 1529 kum ciangin, ama nasep in gamteng leitung zeelgawp-a Protestant min hong pokhia hi.
           
: Zwingli. AD 1484-1531. Hih pa in, pawlpi pen LST bek din'sanh in nei ding hi, acipa hi. John Calvin. 1509-1564. tawh kop in French pan Geneva ah Protestant na phut uh hi. Pocket Bible Handbook.HH.Halley. 694-699. Mun citeng ah puahphate hong hat a, pope vangliat luatna abeilam ding hong hita ahih manin hih hun huam-a pawlpite min pen, Lungdamna la, cihkhiatna nei Sardis min na la hi. Puahphate min te leh anasepte uh hiah akim in kigen zo lo hi. Leitung-a pawlpi tuamtuam piankhiatna subject ah, akim zaw in kigen hi. Tua thu zong na sim in.
             
: Khapna. A zomi, puanpaak silhsak in, nuntakna laibu pan amin ka phiat kei ding hi, ci hi.
             
: Ciamtehna. Mg 6:9. Tuu no in ngana ciamtehna ahon' leh, Pasian thu hang leh asaan' uh Teci pan'na hangin thahna athuak mite biakna tau nuai ah ka mu hi. Amau in: "A siangtho athutang Pasian aw, kote phu la lo-in bang tan vei om ding na hi hiam?"ci uh hi. Amaute puanpaak kipia a, vaihawmna akimh dong atun' nadingin sanggamte in tawmvei thuak lai ding hi, ci hi. Hih ciamtehna pen, 538-1798 kum dong huam hi. A pawlpi in bel 538-1792 kum dong huam hi se hi. Kibang lian lo hi.
              Laisim mimal khempeuh Topa'n kilam thakna hong suak sak ta hen.
Zoplai ding,

Lungdam
Kimnu/nunu.

Wednesday, August 10, 2011

            #ZAWLCING & GAMBAWM TANGTHU!!! 
                                           Or.
           #CINGKHUP & GAMBAWM TANGTHU!!!
 
 Nidang lai-in a ki thutuak mahmah lawmta nih om uh a, lo peuh a kilawm thei zel uh hi. Ni khat ni ciangin anihun pasal a nei tuak uhi. Lamdangtakin a gilnat uleh a sung vua nau tat a ki tuak hi. Amau zong lamdangsa-in kikum uh a, “Lawm aw, i naute numei tuak a hih uh leh kizawl sakin, pasal tuak ahih uh leh zong ki zawl sak ni. Numei leh pasal ahih uleh ki tengsak ni”ci-i’n a kiciam uhi. Nau hong neihtuak ciangun khat numei, khat pasal hong hi a a pasal Ngam Bawm phuakin a numei Cing Khup a phuak uh hi.  A nau neih nungun zong lawmtate’ kikingaihna beituan lo-in lo khawng aki lawm den lai uhi. Lamdang takin naungek tegel a gilkial hun u leh a kah hun bang a kituak thei zel hi. Nauluai khat a asial khawm ciangun kah uh dai a, asial tuam ciangun a kapzel uhi. Asa uh aki sukkhak peuh leh ciing uh a kep zong ngai kullo hi. Khangto zelin hong tual taithei ta uh a, kimawl khawmin kithuah den uhi. Ataksa uh akhan’ tawh kizui-in aki ngaihna uh zong khang a, nungak tangval hong hih ciangun, a nute bangin nasep silbawlna-ah kilawmin singnuai gammualah akithuah den uhi.
       

  Nikhat, Ngam Bawm’ pa sabetna-ah tuahsia-in hong si a, Ngam Bawm tagah suak hi. Apa’ sihnungin zawng hiaihiai uh a, puansilh nikten kisia in gentheitakin Ngam Bawm anu tawh khosa uh hi; Hi mah leh Cing Khup leh Ngam Bawm kingaihna bel kiamtuan lo-in khang zaw hi. Tua ciangin Cing Khup’ nu a lung kia-in, Cing Khup a tai thei zel hi. Anun a taitai ciangin Cing Khup in Ngam Bawm a itna lian sem-sem a; atawpna ciangin Cing Khup’ nu-le-pate in khaw dangah a pemkhiak pih uhi.Himahleh itna in gamla leh nai theilo-in Ngam Bawm azu aham thuakin singnuai gammual tawnin Cing Khup heel-in va kuan den hi. Lampi a thelnah lak khawngah a khawl ciangin singkung peuhah kahin la asa zel hi.

A. “Amual in hong hal kamkei mual in hal
       Hal zolo e zawlching ngai ing e,
B. A tui in hal ciautui in hong hal
     Halzo lo e zawlcing ngai ing e” 
Vang kingaihna hangin nikhat melmuh loh zong a kum kivei bang ahihmanin Cing Khup leh Ngam Bawm om zolo tuak uh a, apasal zaw Ngam Bawm Cing Khupte’ innah ava lengla hi.
                  

 Cing Khup nu’n “Hong hawh nawn dah mai in Cing Khup’ gentheih ding deih ke’ng” ci-in zawn ko gawp hi. Ngam Bawm ciah a, Cing Khup’ nu’n “Ngam Bawm tagah genthei ahih lam theilo na hiam? Sit huai sa in, tawpsan in” ci a atai Ngam Bawm in na za sim hi. Tua bang thu a zak ciangin Ngam Bawm lungliap leh duangvul-in a hehtha peuh suakin Cing Khup nu’ a ci na mai leh cih bang khawng peuh ngaihsunin a khasiatna la a sa hi:

A. Cing Khup nu’ tongsuah siahkun a ka ngaih
     Cing Khup tawh laitawi ton lo aw e
B. Ka luankhi’n tuibang hong tuum hi e,
  Cing Khup na tun in na tun lungmawl in sanggah lua hong ci,  Sanggah muantu- ah va bual leng e

C. Laukha selo aw omlai tang thei leng
    Na tun sungnek in neinuam ing e.
         

  Cing Khup’ nun nak kham lua ahih manin dainawl peuhah aki thuah uh hong kul ta a; atawpna ciangin amaugel’ ki-itna khuakim-khua pamah a thangin mite in hehpih mahmah uh a, a ki ten theih ding uh a deih sak mahmah uh hi. Gamlak khawngah vakin la sa-in kumkhen hun kikhekte, huihkhi laang leh vasa hamte’n a lungzuan uh phawngin sing leh lopa banga ki hekkhawm ding bang a lunggulh uhi.


A. Cing Khup leh Ngam Bawm liangvai lua sang e
     Gamah tangnah silhpuan in nei e
B. Cing Khup leh Ngam Bawm liangvailua sang e
     Puanbang pom nan leibang lel ve vua,
A. Cing him khimin zing hong zialkhawm hen aw
    Banzal naangbang hong henkhawm hen aw
A. Cing Khup ka ngaihmanin tuanglam i tungah
     Khawkhang phaikhin sem e vuang ngel-ngel
B. A singzing nuai-ah tangnah lam nuai-ah
    Zawlcing sialbang giahpih nuam inge,
C. Thangvan ging dimdim laikhun thawn cia,
    Puanbang pomnan leibang lel ve vua
            

 Cing Khup leh Ngam Bawm in a lungsim uh ngaihsunsunin,a tawpna ciangin Cing Khup in:”Ka nu leh ka pa va hopih him him ning in,bang agen uh hiam?” ci-in zahtak maizum zong khual zo nawnlo-in a itna uh atangtun sak nadingin Ngam Bawm in Cing Khup’ nu leh pa ava hopih hi. Cing Khup’ nu’n na ko gawp kik a hihmanin zum leh dai teng thuakin khasia-in hong ciah kika:

A.  Ka tun va dong aw Ka zua va dong aw
      Khuakhal tuibang kei hong la ve aw,
B.  Na tun va dong ingh Na zua va dong ingh
     Khuakhal tuibang lakna nailo e,
             

Tua bangin a zawn a ngauna uh tawh a nun a koko ciangin Ngam Bawm in nuamsa nawnlo banah a lungkia-in a inn vuah a hawh nuam nawn kei hi. Tua bang a a kum nawn loh uh ciangin Cing Khup a leng leng mahmah hi. Ni khat ni ciangin Cing Khup a ci hong na a, a thoih thoih hangin a dam tuan kei hi. Atawpna ciangin beidong kisa-in anu-le-pan, “Cing Khup a dam sak thei a om leh, nu hi leh kizawl sak ding, pa hi leh kiteng sak ding” ci-in a gen uh hi. Ngam Bawm in tua thu a zak phetin ava hawh pah vingveng a, Cing Khup in amel amuh lian tak ciangin hong halh hiai hiai a hong damsiang ta hi.
              

A damsiang ciangin Cing Khup’ nu-le-pa’n a tanu uh Ngam Bawm tawh aki tengsak nuam tuan kei hi., Ngam Bawm hehlua-in, Cing Khup’ nu agawt danin ki nei-in Cing Khup’ lu zaang a samzang khat botkhia-in Ngazam luipangah suang a delh sak hi. Tua ciangin Cing Khup a cina-in hong gim semsem a, a ni ni-in gim hiai hiai hi. Cing Khup gim semsem cih Ngam Bawm in a theih ciangin va delh pah vingveng a, ava muh leh a upmawhna sangin na gim zaw hi.Luigei a a samzang koih bulh kik leh dam ding cih ngaihsunin ala dingin va kuanpah hi. Himahleh tui na khang a a samzang na taimang khin ahihmanin mu zolo hi. Tupi heipi tawh asing asuang teng kalin lumlet mah leh a mu zo tuan kei hi. Cing Khup lah ani ani-in kiam hiai hiai ahihmanin atawpna ciangin hong si ta hi. Ngam Bawm dah luan ahih manin la a sasa hi.

A. Cing Khup ka ngaih aw sen a ka ngaih aw
     Khupching ka ngaih kulsin tang ta e,
B.  Ka siallum pan tang kawlhei liang a bat
      Cing sesul sabang ka zuimawhe,
C.  Atui sukin luang damdiai- in luange
      Cing aw vaibang na tham na hie,
               

 Cing Khup hong sih hial ciangin Ngam Bawm lungzuang mahmah a, mawh kisa, a a kisuan lah tawh a khasiat tawh innah ki kulkhumin sigalin zong va pailo hi. Cing Khup’ kha in khenglah lua a, Ngam Bawm a muhloh chiangin kikhangsak a hankuangah a luang kita zolo hi. Sivui dingte beidongin “Ngam Bawm a omloh man hin teh, va sam un” ci-in ava sam uhi. Ngam Bawm hongpai ngei a Cing Khup’ luang kiangah “Cing aw, kineusak mai in, hici ding mah hi hang, khase lo-in pai mai in” a cih leh siluang hong neu hiaihiai-in hankuang sungah hong ta hi. Vui ding a hong kisak uleh hankhukah hong kita kei leu-leu hi.Ngam Bawm in “Cing aw,kineusak mai in, hi hi ding mah hi hang, khase lo-in pai mai in” honh cih kik leh a luang hong neu hiai hiai kik-in hankhukah a vuithei uhi. A vui zawhun Ngam Bawm in Cing Khup’ han tungah zozam a va suan hi.
            

  Hun hongpai zel a, Cing Khup’ nu’n atanu leh Ngam Bawm gawm ding hong sawm hi. Ngam Bawm a bawlsiat le a tung a athilhihdante hong kisikta hi. Ngam Bawm pen Cing Khup’ nau Sialcing a ding a zol sawm uh hi. Cing Khup nute’ lolai a mawngsing lianpi sim leh mal sun aka zei-zai ahiang in mual bang khum hial khat a po hi. Cing Khup’ nun tua mawng sing Ngam Bawm khiasak a Sialcing tawh kithuahsak ding a lunggel hi. Tua dingin Ngam Bawm cialding sawmin naanglom khat tawh kuan a, a bawldan uh kisuangtakin ava gen ngamkei hi. A tua cih na lamin a nanglom lem khinin a hong ciah kik hi. Anu hong kipan kik a, a khausum peh tawh a kuan hi. Aman zong gen ngamlo-in akhausum tawi apehzawh ciangin hong ciah kik hi. Tua khit ciangin ava kuan kik leuleu a, a tawpna-ah a va gen hi. Ngam Bawm in zong na nial samlo-in na mang pah vanglak hi. Inn a tun ciangin Sialcing sam a” zing ciangin Ngam Bawm sing khiatna-ah na va zui dinga, lolai khawngah na kipuk khem khem sak dinga, ahong phot ciangin na na kawi zel ding” ci-in thuhilh sim uh hi. Zingkhua hong vakin sun-an meh limtak bawlin Sialcing puasak uh a, lokuan dingin Ngam Bawm va zawnsak hi.Ngam Bawm gawsem leh thau pua kawm, heipi liangbatin Sialcing’ lolamah a zui hi.
           

 Lo hong tung uh a, Ngam Bawm in mawngsing hon khia hi. A kaa khat sun ma hih khop a, tua zawhin a kathuamah nahteh phahin tu a gawsem a tum hi. A lungsim mitkha-ah Cing Khup kia mu-in,anu’ deihsak loh dan leh, tu a Sialcing a dia azoldante angaihsut ciangin Cing Khup longal midang a om thei kei hi.
A. Ka silhpuan tang aw ka kaihdial tang aw
     Ka sialcing tawh laitawi ton ve aw
B. Silhpuansia nong ci kaihdial sia nong cih
     Nang Sialcing tawh laitawi tawn lo leng,
A. Cing aw na malnuan na tun lungmawl in
     Pamlo sang sing lelva khia aw ci 
C.  Ka semgua pan in kawlhei liangbat ing
     Tulsing lel a khua va thil inge,
a- u lah ngai ing anau lah ngai ing A milai pen ka ngaih tung nung hi

A.  Cing aw na laukhan’ naubang hong nui in
      Melmuh dingin thilmun hong leng aw:
B.  Cing aw na laukha mel mu nuam inge
      Khattang koi-ah sawlbang na hei hiam
Lungzuang tak a gawsem tum a la hong sak ciangin Cing Khup’ kha omthei lo-in musi-in hong leng a; Ngam Bawm’ tungah hong lam diai diai hi. Cing Khup’ kha muhtheih a hong len ciangin Ngam Bawm in khelah mahmah a, ni bang tum ngeikei leh a ci hial hi.

A. Thilmum hong leng e Cing aw na laukha
     Khaubang ciahna leibang lel maw’nge,
B. Cing aw na laukha tangbang i kholh nin
    Tung sunni vaibang thamsawt hen aw,

Sun-an nek hunin Ngam Bawm anne dingin singkung pan kum suk a, a bulah Sialcing na kipuk khembawlin pheingou dawk henhanin a lum hi. Ngam Bawm in aphot kawmin: “Mita mi nau hi ci dingin kilawm kei” cihsan lel hi. Sun an nekzawhin sing hiang hong khia kik a, agim ciangin a ka thuam a gawmsem la-in la asa zel hi. Cing Khup’ kha hong kilak kik zel a, tua bangin a kithuah thuah uhi. Nitum dekkuanin singhiang lang khat a kkhia kik hi. Ciah hong hun ta a, a lungsimin Sialcing pen Cing Khup hi zaw leh ci-in a samsam hi.

A. Muikhua zingta e seinou lawm gual aw
     Tunsiang sihkhum bang zuanta ni e,
B. Cing aw na laukha tangbang ka kholh nin
    Tung sunni vaibang thamsawt hen aw
A. Ka tem apai a kuah leng ci buang ing
     Zawlcing kama-ah pai leh cinge,
A.  Ka tembang mi tem a om ve diam aw
      Zawlcing bang mi’ nau a om ve diam,
B. Vabang hong leng aw damtui tanggual aw
    Sialbang lian leng hei nawnlo ding hi
C. Ka siallum pan ing na kawlciang pan ing
    Cing sesul sa bang ka zui mawhe,

Hantung a azozam suan zong hong pak ta a, Ngam Bawm in Cing Khup’ muhloh /lawh loh dingin pammaih sa lua hi. Tua pakte amuh ciang in Cing Khup’ melmu bangin aki ngaihsun hi.

Ka buktual zang a zozam ka suan in
San in pal ven ngaih in lo mawh e,
Vual in lo thei ka sinlai- ah damtui ata e,

Hantung a zozam pak ana kilo thei zel hi. Kua lawh hiam cih theinuamin Ngam Bawm in zankhat apang hi. Zanlai takin sangak khat in hong lou a, Ngam Bawm in thakhatin manin “Bang dia ka zozam pak na lo na hia?” ci-in a dot leh, “Ka pi Cing Khup’ hong sawl hi. Ama adia ka lawhsak hi” ci-in a dawng hi.
               

Tua phetin “Na pi Cing Khup koi-ah om a hiam? Na gen masiah kong khah kei ding hi,” ci-in dong a. Sangak in Cing Khup misi khua-ah om hi, a lampi ken leh kawlse lak ngen ahi hi,” ci-in Ngam Bawm ahawh theihloh ding dan a hilh vek hi.
                   

 Tua ciangin, “Tua bang ahih leh pai inla paklo dinga nong kuan kik ciangin lam tawntungah akmul hong bot in” ci-in Ngam Bawm in sangak a pai sak hi. A cih bangin sangak hong kuan kik ciangin lam tawntungah akmul hong bawta, (sangak in ak amat ciang a amul a bawh sek kipatna ahi hi kici hi).
            

 Tua akmulte zui-in Ngam Bawm misi khua a hawh dinngin a kuan hi. Ken leh kawllakah khaugui peuhah luai-in, a tawpna-ah Cing Khupte’ khua a va tung hi. Misi khua a innte telhawng khawng a kilam hi a, Nambawm in innkaa khawng asik ciangin a cim zuazua geuh hi. Cing Khup in Ngam Bawm na ngai mah-mah lai a, hoihtakin na bawl hi. Nitak hong hi a, HAM a giahna ding a et leh Ngam Bawm in saguh tampi mu a, a khente paikhia-in akhente bicingah siat hi. Zingkal in saguhte mi hong suak uh a, mai hon phiat sauhsauh uhi. Ngam Bawm in misi khuate hindan lamdang a sa mahmah hi.
         

  Ni khat misi khua te’n ngabet hong sawm uh a, Cing Khup in Ngam Bawm zong va kuan dingin sawl hi. Luilam zuanlo-in tangdung khawngah pai uh a, mauteh peuh abawm vuah aguang guang uhi. Ngam Bawm in lamdang sa-in a bawm tawphah ding mauteh tamlo tawm khat a koih niangnuamg hi. Inn hong tun ciangun Cing Khup in : “Nga nong man uhia ?” ci-in a dot leh Ngam Bawm in “Bang nga i man dia, taang dung khawngah nga ki beng hi ven” cihsan hi. Cing Khup in bawmtaw a et leh mauteh bang zah hiam khat mu a, “Nga tawm nong pua mah ve leh, Koi hong em pah dih ning” ci-in mei a honh em leh ngasa bangin a puak hi. Ngam Bawm in a em ciangin lah mauteh keu mah bangin a kangtum vut-vut mai hi. Misi khua ate’ a dingin mauteh pen ngasa ahi mai hi.
           

 Nikhat sabeng dingin a kuan kik leuleu uh hi. Lunggam leh tangngol khawng peuh man uh a,a zawng luailuai uhi. Amau a dingin tuate pen vompi leh sahang ahi hi. Sa huan uh a,khindangah a hang uh hi,salute kong biang leh bangah a suang uhi.
           

  A tawpna ciangin Cing Khup in “Ki-it kingai mahmah ta lehang, omkhawm thei nai mahmah lo hi hang. Inlamah va paiphot inla, na voktal va go in, asa na nek zawh ciangin lupna tung bichingah teipi leh siat inla, anuai sanah lum in “ci-in a hilh khit ciangin Ngam Bawm a paisak hi. Ngam Bawm zong ciah pah a, Cing Khup’ gen bangin a hih pah takpi hi. Lupna tung a alup laitakin Cing Khup’ kha musi-in va lengin teipi va bot khia aa, a dip sun letin, Ngam Bawm si hi. A sihphetin akha uh ki gawmkhawmin misi khua a tung pah uhi.
         

 Telhawng a inn kilamte Ngam Bawm in thupi sa lua a, “Hiai innte kua lam ahia? Ci-in a dot ciangin Cing Khup in, “Tuma nong pai lai a nangma nong lamsak a vele, manghilh khin ta na hi maw?’ ci-in Cing Khup in nuikawmin a dawng hi. Tua bangin leitungah ki it kingai mahmah ta le uh deih bangin a omkhawm thei ngeilo uh hi mah ta leh, misi khua-ah bel nuamsa takin tawpni neilo-in a omkhawm thei ta uhhi. Tangvalten,      Tg-Gambawm zuan bang a zuangden ding ka hiam? hongleng aw ngaih aw ci !!!,   Nu meiten   Silhpuan sia tawh hong leng aw  Sangalliang aw Lia nuntembang deih khiamtuan kei ee, ci hiau huau ding e maw he.


A. Ih ki ngaihna kua ah lianzaw hiam?
    Zawlcing a sang Gambam a lian2 ee

B. Zawlcing ah sang Gambawm ah lianzaw a,
    Cik cing na paalkong lozo diam kolo zo diam aw 
KL-HKhai
Thel~Nah.
              #LENGTONG HOIH TANGTHU!! 

Nidang lai-inah Leng Tong Hoih a kici unau pasal sagih lakah numei khat a om hi. Tua numei a ute, a naute in a deih khempeuh a pia uh hi.Tua ciangin,"Tu-in bang na deih lai hiam?," ci-in a dot uh leh, "Van-a aksinelkai deih lai ing," a ci hi. "Tua ahih leh va la nung in, kong tun mateng uh na pusuak peuhmah kei in," ci-in inndei tungnung pen sungah sau veipi a khom ding ann, sing, tui a kicing takin koihsakin a nusia uh hi.

Ahih hangin a ute a tun ma-in Leng Tong Hoih pusuakin a kisil hi. A samzang khat tui in tai a, tui taw-ah Kawlmangpa a kisil leh, a tungah a kibaang hi. "Hih samzang sau nah e," ci-in a zialzial leh theipum cia a pha hi. "A sam zong sau, a mi zong hoih in teh, va zong un," ci-in a nasemte thu a pia hi.
A naseemte zong paipai-in Leng Tong hoihte khua a tun uh ciangin a inn vengte a dong uh a, a inn vengte in, "Leng Tong Hoih hi, unau pasal sagih lakah a mah bek numei hi. A ute in a deih khempeuh a piak khit uh ciangin, bang na deih lai hiam?" a cih uh leh, Vana aksi-nelkai deih lai ing," ci a, tu-in a ute tua la dingin a pai uh hi," a cih ciangin Kawlmangpa naseemte a ciah kik uh hi. Lampi tawntungah Leng Tong Hoih, LengTong Hoih, a cici uh hi.


A tun uh ciangin a topa kiangah,"Leng Tong Hoih hi, unau pasal sagih lakah a mah bek numei ahi hi. A ute in a deih khempeuh a piak khit uh ciangin, "Van a- aksinelkai deih lai ing," ci a, laksak dingin a pai lai tak uh hi. Mi lianhi a, a inn uh zong hoih mahmah hi," a cih uh ciangin,"Tua bang ahih leh ka zi dingin va la un," ci-in a sawl kik hi. Lengtong hoihte inn a tun uh ciangin, "Leng Tong hoih aw, kong hong hon in," ci-in a sap uh hangin a dawng nuam kei hi. A innvengte kiangah, "bangci sap le ung hong dawng ding a hi hiam? Ka u Mu Nei Thang Dal na hih leh ka tuikuang sin hong beng in, hong ci hi, tui kuang sin koi lai-ah om hiam? ci-in a dot uh ciangin a innvengte in, Bikhalap nuai-ah om hi," a ci uh hi. Tuikuang sin beng in, "Leng Tong hoih, Leng Tong Hoih aw, kong hong hon in," a cih uh ciangin, Ka ute hong tung hi, " ci-in kong hon pheiphei a, dei khat a sam lai hi. Innkhak vang panin a et leh, a ute a hih loh lam a thei hi.

Tua ciangin,"Ka ute hi kei uh teh, hong hon kei ning," a ci hi. "Tua ahih leh na khutme beek hong khak in," a ci uh hi, Leng Tong Hoih in a khutme kawmvangah a khak leh phim tawh a na kilh pah uh hi. "Na veh hong khah un,' a cih hangin "Inn nong hon kei leh hong khah kei nung, a ci uh hi. "Tua ahih leh hong khah un, kong hong hon ning," ci a, a khah uh hi. Kong a hon ciangin manin paipih uh a, Kawlmangpa in zi in a neihi.


A ute a tun uh ciangin a nau om loh lam a thei kei uh hi. "LengTong hoih, Leng Tong Hoih aw, sik inn dan kua kot hon aw," ci-in tuikuang sin a betbet uh hangin a hon kei hi. Tua ciangin, "Leng Tong Hoih koi-ah om hiam ci-in a inn vengte a dong uh a, "Kawlmangpa zi dingin paipih ta uh hi," a ci hi.
A ute dah mahmah uh a, "Leng Tong hoih a lak zawhna dingin a hanciam uh hi. Suktai khungin a pal uh hi. a u penin, "LengTong hoih la zo ta na hen na cih leh, ka suktai hong paltan zo sak aw" ci-in a pal leh pal zo lo a, a ngaltaak kitamin a si hi. Tua mahbangin a zom a zom in hih uh a, a gukna dong si khin uh hi. A nautum pen a min Mu Nei Thang Dal a kici khat bek a om lai hi.


Tua pa in zong hanciam a, "Ka u Leng Tong Hoih la zo ta na hen, na cih leh ka suktai hong paltan zosak in," ci-in a pal leh a kan zo hi. Mual leh mual kikalah mimkhau zang khat khungin,"Ka u Leng Tong Hoih ka lak zawh tak tak ding leh hong kaptat sak in," ci-in thapi tawh a kap leh a kap tat hi. Tua ciangin Mu nei Thang dal kuan suk pah hi. Lo zau a tun ciangin lawm lokho mi hon khat mu a, "Ka gal a, lawm tangkaite aw, ka u leng Tong hoih na mu nam aw?, " a ci leh, "ka mu e, ka mu na e, kemkot tungah siam a gan," a ci uh hi. Pai suk leuleu a, nupi singpua vai ciah khat tawh a kituak hi. "Ka u Leng Tong hoih na mu nam," ci a, a dot leh, lawmtang te cih mah bangin a dawng hi. Paisuk leuleu a, a dai ngei a tun ciangin vahui in a kibawl hi. Tua khit ciangin leng a, a u LengTong Hoih te guaton mung dawnah a va tu hi.

En suk in, " Ka nuaia siamgannu aw, ka u Leng tong Hoih na hi nam?" a cih leh, "Ka hi e, ka hi. Ka nau Mu Nei ThangDal na hih leh ka siamtui piak hong dawn in," a ci hi. Vahui leng suk a, tangban sang pen dawnah a tuang hi. Tua panin a cih ngei teng a cih a cih leh, a u nu in zong, a dawn ngei bangin a na dawng kik hi. Mu Nei Thang Dal zong leng suk a, a u siamtui piak a va dawn leh a u in a ciampek tawh a na satlum hi.

A guh teng kiukiu a, kukkuk a ci teng pai-in, kingking a ci teng puanbu nuai-ah a koih hi. Ni sagih sung tua kimah bangmah ham kiza lo dingin a cing hi. Ni sagih a cin ciangin, "Nungak zuangzuang, tangval zuangzuang, zuang tho oh," ci-in a puanbu tung a sat leh, tangval hoih mahmah khat a tho a, Mu Nei Thang Dal ahi hi. A  unau un  kawlmangpa innsung ah  omuhhi.

Lungdam
KL-HKhai.

Tuesday, August 9, 2011



        # PENGLAM TANGTHU 
Peng Lam pen Ciimnuai pan piangin Ciaugal hong kai hi. Tonsim a kici Champhai ah hun khat laiin ukpi in om ngei hi. Peng Lam tangthu pen a kilim gen mahmah hangin a tangthu a ban taka gen leh gelh om lo hi. A kipehtawi toto zong hi kha dingin upmawhhuai hi. Ahi zongin a tangthu pawlkhat pen a man mah hi. French numei tangthu kan khatin zong hih bangin ci hi: “Chin mite in tangthu a bul leh a tawp neilo Peng Lam tangthu nei uh hi,” a ci hi.

Tedim Simmi in Peng Lam kici a, Kukite in Beng Lam ci a, Hmarte in Surbur ci in, Mizotein Chhur ci uh hi. Hmar tangthu khat in Peng Lam pen hmar namte sungah Darngawnbeh, Khawbungbeh, Hrangchalbeh leh Ngurte beh a suan pa hi ci-in ciamteh uh hi.

Peng Lam in zi nei a, a min pen Thai Rong Chong hi. A sanggam dangte min – De Van Thang, De Van Ngul leh Si Van Lal te ahi uh hi. Khatvei a sanggampa Si Van Lal in Peng Lam kiangah kamsangte thugen bangin a gen in ah, “Nang pen mi minthang khat nong hi ding hi?” a ci hi. A cih mah bangin hun khat laiin Hangsai tawh Tonsim zangah mi tul sagih (7000) uk in om kici hi.

Khatvei Peng Lam in a galte a buk sungah a om leh om loh cian nuam hi. A buk gei a tun ciang, “Ni dang ka buk ka sap ciang hong dawng ahih ciangin, tu’n sam ningin hong dawn kei leh ka galte om hi inteh,” aci hi. Tua leh a gal panin, “Buk aw” ci in a sam hi. A buk in dawng lo hi. A dawn loh tak ciangin ka galte om a, hong dawng ngam lo hi’n teh? ci in khatvei a sam kik hi. A sap kik ciangin a galte in, “A buk a sap ngei a dawng ngei khat hi ding hi,” ci in, “Hawi” ci in a dawng uh hi. Tua bek leh Peng Lam in a galte om hi cih thei tel ahih manin, “Gal om ei,” ciin a tai hi.

Peng Lam a galte in nungdelh uh a, a mah zong a tawl ciangin singluang nuai khatah bu hi. A galte in a omna theilo in a singluang tung pan khuadak a, a singluang teipi tawh a khawh uh leh Peng Lam in, “E, nong khawh ka huau-huau ding uh ahi,” ci hi. A galte in, “E, hiah om ei,” ci in delh leuleu uh hi. Tua leh amah singtung kah a, a galte in a sulzui thei nawnloin cimawh in tua a sing kahna nuaiah an a ne uh hi. An a nek uh leh a naupang tata in an tang lian tata tawi a muh ciang, “E, a naupang tata in a tang lianlian tawi ta luau luau,” a ci hi.

Tua leh ‘hong kum in’ a cih uh leh Peng Lam kum nuam lo hi. Tua leh a sing bul phuk sawm uh hi. Phuk-a amah thahlup sawm uh hi. Tua leh Peng Lam in, “Kei nong thah uh leh pama mim hongte ka that khin ding hi. Tua lo zong galkap hangsan tampi khua ah ka nei lai hi.” (Amah’n galhang acihte pen naupang bangmah thei nailote hi). A galte in, “Na galkapte bangci bang taka hang uh hiam?” “Kei galhang neihte pen, ak-ekmucik ne ngam, temta hiam lai a suangtat sat ngam khawng ahi uh hi,” a cih leh a galte’n hangsantuak salua ahih manin man ngam loin a khah leuleu uh hi. Khatvei a galte in man kha hi. A khut a nunglehhen sawm uh leh Peng Lam in, “Hih bang hong hen kei un, ka kipek khia pah ding hi. Ka kiu kong ton dinga, ka ban bul tawh nong kan khawm ding uh hi. Tua hileh ka taikhia thei kei ding hi,” a ci hi. A cih bangin a galte in zong a hen uh leh a khut zan in kiphel khat suah ziau a, taimang leuleu hi.

Khatvei a galte’n manin Bual li laizangah a tai khiat theih not loh na’ngin khai uh hi. Kipek lelah a nuai tuili ah kia ding, a gei lah ban zo loin cimawh in a om laitakin Saiha zuak khat tua lampi tawnin hong pai hi. Tuapa kiangah, “Zawl aw hong hon in, nong hot kei leh hong sat ning,” a cih leh tua Saiha puapa in zong a sat ding lauin a honkhia hi. Amah a suahtat tak ciangin, “Zawl luai dih ve, nuam mahmah,” a cih leh a lawmpa zong luai paha, tuili laizangah a taang hi. Tua leh Peng Lam in a Saiha teng inn ah a ciahpih hi.

Peng Lam inn a tun ciangin a khuapihte in lamdang sa, “Hih Saiha te koi pan a na muh hiam?” ci in a dong uh hi. Peng Lam in, “Hua pamah tam mahmah, noh zong na deih uh leh va pai unla va la un,” a ci hi. A khuapihte in tua Saiha bangci lak ding cih dong uh a, Peng Lam in hih bangin hilh hi. “Pasal khempeuh in Belsan na kong uah hen ciat unla, tui sungah tuak suk le ucin kei muh bang Saiha hoih pipi na mu ding uh hi. Hih kei kong puakte pen a hoihlo pawl hi zawlai hi,” a ci hi. Khua papite zong Belsan a kong uah khih in tuili gei va tung khengkhang uh hi. A tuak ngam omlo in a gei pan gal-et diamduam uh hi. Tua leh Peng Lam in thakhat in mi khat sawnkhiatsuk khat suah a, “En vuau, en vuau, huapa in a hoih tata teng ei,” a cih leh a geia khatpa zong tuakkhat suah in a banban in hong tuak uh a, a vekun tuakkhia khin uh a, a Belsan sungah tuidim ahih manin kuamah hong thokhia to kikthei khat zong om lo in a vekun si khin hi.

Khatvei Peng Lam in Haigah lo in a kung tung kah to hi. Haimin kham Zulei khat a bungbulet a a tuaksuk (a kum suk) a mu hi. Amah zong a kum ciang Zulei kum bangin a lu lei lam ngain a kum leh a lu hai bul kikhawh suk na hi. Tang theilo in sibup in tawlkhat om hi. A khanlawh ciangin a lu-i tukna pen, “E, hih lai Sai pai hi maw, a khap khawng na om ta deda,” a ci hi. Tua leh pai a sawm leh a kiatna gim sim ahih manin nuam takin a pai thei kei hi. “E he, kei a gim hi khawng ve’ng e,” ci in a kipuakna ding inn ah namkhau la in amah mah a ciah hi. A hai phung mahmah hong tung kikin a namkhau pen a taw-ah khih in, amah mah kipua in inn ah a ciah hi. Mi’n, “Peng Lam aw, a bangci na hiam?” a cih uh leh, “Ka ci na a, a kipua hi’ng e,” a ci hi.
Khatvei gamlak ah pai a, ahih ding thei khollo hi ding hiven, a zangbal naangpan in a kiatkiat hi. Tua laitakin a galah Sakhi hawk khat suah a, a zang kiattan kha hi. Ding to a, a kiim a et leh a zang a kiattan mu hi. “E, tua Sakhi hawk in hih khawngah a kal nusia veh,” ci in thakhat in a kam sung den tohna a, “Uih ta ngeungau lai tei,” a ci hi.

Khatvei Peng Lam Tawbingte khua ah Siavuan va kineih hi. Tawbing khuate kiangah, “Na nau uh a tawbing hong bawlsak leng nuam taka ektha thei pah ding uh hi,” ciin innka tang dawnah amah’n a ektha in paisak zangzang hi. A khuate un zong muang uh a, nau tawbing teng hong paipih uh hi. Peng Lam in a taw-ah ciangkang a kam dongin siatto in Bem sung khatah khia suk pahpah hi. Peng Lam in, “Zingciang na en le ucin a taw na vang khin ding hi,” ci in ciahsan hi. Nupite nau tawvang zingciang nei ding ciin kilawp thei mahmah uh hi. A zingciang a et uh leh nau teng na si khin hi. Khat naang lai a, nupi nih in, ‘kei nau’ ci-a a kituhna lam uh ah tua natawm si leuleu hi.

Khatvei a lawmpa tawh mi khua khatah a pai uh leh misi khat om hi. Peng Lam in “Hih a bangci hiam?” a cih leh a lawmpa in, “A si hi,” a ci hi. Peng Lam in umlo in, “Hih pen a ihmu hi,” a ci hi. A lawmpa in, “A si hi, khoih ve a bil zong a vot veleh,” a cih leh a bil na vot deldal hi. Tua leh amah zong khatvei a lampai laiin huih leh guah in mut gawp hi. A bil a khoih leh vot ahih manin, “E, kei zong a si hi khong ve’ng e,” ci in lamlai ah a lum hi. Mi khat hong pai a, “Peng Lam aw, bang tuak na hia, hih khawnga na lup?” a cih leh, “A si hing,” a ci hi. “A si in lah na paupau thei lai a,” a cih leh, “En ve, ka bil zong a vot veleh,” a ci hi.

Khatvei lampi ha a pai laiin Sakuh tai lai khat mu in matsawmin a delh pah hi. A delhdelh leh Sakuh in singluang khat tuakin a tai nading theilo in a kipei ciingtuung hi. Peng Lam in, “Hih lawmlawm kan zolo,” ci in a singluang khaisak a tua singluang nuaiah Sakuh lutin a tai suak hi. A delh hangin a pha zo nawn kei hi.

Peng Lam zi neih hun ta ahih manin a nu in zi neisak hi. Ahi zong a zi tungah a bawldan ding a theikei hi. Zanin a zi in ahih nading teng laklak hi. A zingciangin Peng Lam in a nu kiang ah hih bangin gen hi. “Nu aw nong zi neihsak a awmah uilutpi po a, a kalkawmah meimapi po hi,” a ci hi. A nu in, “Mi hai, tua uilutpo na cih pen na mek ding hilo maw? Meimapi nacih pen ahive na luk ding,” a ci hi. Peng Lam zong ciah pah vingveng in a nu cih bangin va hih hi. Peng Lam in hahkat lua leuleu ahih manin a zi in thuak zolo leuleu hi. Peng Lam nu kiangah va hek leuleu a, “Peng Lam in hong awlsak man mahmah kei,” a cih leh a nu in, “Hong hih ding ciangin umpeu khat na taw nuaiah koih sim in la, na ei, na ei, ci le cin hong hih nawnlo pah ding hi,” a ci hi. Amah zong a teknu gen bangin ahih hi. Tua a kipan Peng Lam in zong hih nawnlo hi.

Ni khat guah hong zu hi. A innkim teng uh tui dim khin hi. Peng Lam in, “Nga khat peuh ka mat khak leh ngen hong khuh dih ning e,” a ci hi. Ngen a khuh leh Ukeng khat man hi. A huanna ding bel sungah a ukeng thatlum lopiin a khiat suk leh len khiat khat suah a, a zi phei tung tu hi. A zi kiangah, “Na tang kei aw,” ci in singkhuah tawh asat leh a zi phei tawh sattan suk khawm hi. A zi in, “Ka phei nong sat kha veleh,” a cih leh, “Ke’n na phei sat keng Ukeng hi ka sat,” ci lian hi.

Khatvei a thangsiah ava vil kik leh Sakhi na awk a, Sahang in na nene hi. Peng Lam in a sa awk lak a sawm ciangin Sahang in na lit neinai zel ahih manin la theilo in ciah a, a zi a hilh leh, “Sahang hi lo maw, tu a kipan a san peuhmah na lauh ding hi,” a ci hi. Ni khat a zi in, “A san peuhmah na kihtaak ding hi” a cih a lungsimah om den hi. A zi in sun khat a nik san innka ah hong pho suah a Peng Lam a lau in kiko ziaizuai hi. A zi in, “Bang hi peuhmah hiam?” ci-a a etsuah leh Peng Lam in a niksan kihta a, a kiko nahi hi.

Khatvei a zi in, “Thang na vil leh a uih hong pua kei in,” a cih leh Peng Lam in, “A uih na cih koi bang hiam,” a cih leh, amah’n a su sawksak a, “Hih bang hi a uih,” ci-a a nap sak leh uih sa lua a, a khut a siak leh suang thu sa tungah siak kha a, sa sa lua in tua pen a kam sungah muam khat suah leuleu hi.

 
 Khatvei a zi tawh lokuan uh a, guah hong zu hi. Bukna buk neilo uh ahih manin Peng Lam in a khutme dawn Ailum khat om tua nuaiah a koih leh a zi in, “Bang nuamtuamsa na hiam?” a cih leh “Khutme kawtlo zong nuamtuam,”  ci hi.
           

 Peng Lam te’n zong nau hong nei ta uh hi. A zi in “Nau na kem inla, theithek dawn liim in i inn hong sut tak ciangin nitak an na huan in,” ci in kuansan hi. Amah zong a ni liim a gen thei siamlo in, “Theithek dawnah na huanin,” a ci sa in, a um a bel teng tawh a sing khul ding teng tawh Theithek dawnah an huan dingin a kahto hi. A zi lokuan hong ciah a, “I bel teng koiah om hiam?” a cih leh, “Theithek dawnah na huanin ci hilo na hi hiam?” a ci hi. A zi in, “‘Theithek dawnah na huan in ci keng, Theithek dawn liim in i inn hong sut ciang na huan in,’ ci bek ing” a ci hi.
           

 Ni khat nau kem leuleu hi. Kapkap in a cihna ding theilo hi. A kahna hang theihsawm in a pum teng a velvel leh a siipnem phudipdip pen amu hi. “E, hih a meima na sa ahi veleh, salkhia leng dam in ciai,” ci in a thakhop in a sal leh a khuak salkhia in a nau si hi. A zi hong tunga, “Nau koiah om hiam?” a cih leh, “Luai sungah ihmu, sun in a luzang meima na sa lua a, ka salsak leh tu’n nuamsa-a a ihmu hi,” a ci hi. A zi in a et leh a nau a sisa in na om hi. Tua ciang a nau uh pen a si cih a nu in hilh a Han ah vuisak hi. A vui ding ciangin Phek-hual sungah zialin a pua hi. Tua pen a puakna lamah a nungah na tawlhkhia hi. Han tung a, a Phek bek a vui hi. A ciah ciang lampi ah ama nau a kiatsuah pen mu a, “E, ei nau bek a si i sak leh mi naute zong na si tei uh hi maw?” ciin lamkhang ah a sui khiasuk hi.
          

  Khatvei a lawmte  khat tawh khua khatah ava hawh uh leh mi’n na dong a, “Na damdam uh hiam, patau khawng om buang kei maw?” a cih leh Peng Lam in, “Om kei,” a ci hi. A lawmin, “Patau om lo, na ta si hilo maw?” a ci hi. Peng Lam in, “En tua bang patau ci khang e, inn kaang buahbuah khawng patau ci bek hang,” a ci hi.
          

  Ni khat Ai-um neite kiangah va hawh hi. A nek sak uh leh lim sa mahmah hi. “Hih bang hiam?” a ci hi. Ai-um hih bang ahih leh kei zong bawl ning ciin inn lamah nawhsa in tai hi. A min bang a mangngilh khak ding lauin, “Ai-um, ai-um,” ci sa in a tai leh suang sui kha in tuk a, mangngilh hi. Tua leh tua ai-um min theih sawm in a tukna teng a vial zonzon hi. Mi’n “Bang hiam na zon?” a cih uh hangin a gen ding theilo hi. Mi khat hong pai a, dong leuleu hi. Ahi zongin gen ding thei tuanlo ahih manin lungngaingai hi. Tuapa in, “Ai-um maw?” a cih leh, “He, he, tua hi ei, Ai-um ai-um,” ci kawm in inn lam zuanin a tai hi.

Ni khat a ni tawh Aisa sawkin pai uh hi. Aisa kua khat sawkin a ni khem hi. “Ka khut Aisa in hong pet,” ci in kiko hi. A ni in a va dawhpih leh a mah’n a kuatawng lamah lehhensuk semsem hi. A ni kiangah, “Hong huh mengmeng in,” ci a, a ni in lah a cihna ding theilo hi. “Pama singbul va dongin,” ci in sawl hi. Singbul va donga, a ni muhloh kalin aleh lamah va dinga a ni in, “Singbul aw, Peng Lam khut Aisa in pet in bangci cih ding ka hiam?” a cih le a langlam pan Peng Lam in, “A ni su lu leh pha in the,” ci in dawng a, amah tai vingvengin Aisa kua ah a khut na khumkik hi. “Singbul in bang hong ci hiam, manlangin ka khut na lua?” a ci hi. A ni in lah gen nuam lo hi. “Va pai kik in la, hua laia Suangtum va dong kik pak in,” a ci leuleu hi. A ni zong pai in va dong leuleu a, Peng Lam zong a muhloh lam pan tua a thu dot pen amah mah in va dawng kik hi. Ani hong pai kik leuleu a, amah zong Aisa kua mah ah a khut na hentum leuleu in, “Bangci hiam na Suangpi dot in,” a cih leh a ni in gen khia a, a ni sulu in ciah hi.
Khatvei mi khua ah Sial lei in va pai hi. A Sial lei in inn a tun ciangin a ek tha hi. Peng Lam in, “Mi’n zong Bel tawvang khawng deihlo ahih ciang ka Sial lei zong a tawhawmpi khat hi khong hilo maw?” ci in a Sial lei pen va khelkik vingveng hi.
A u tawh lo kiveng a, ama-a a khunglam hi in a u aa pen a tawlam ahi hi. A u pen a lotaw uh pan Thanok in na khem tawntung hi. Lau lua ahih manin Peng Lam tawh lo kikhek dingin a kut leh kikhek uh hi. Peng Lam zong a khem mah bangin na khem a, ahi zong amah’n na lau deksuai lo hi. Peng Lam in sun in a buk sungah luai vawh in luai zel hi. Tua pen Thanok in eng mahmah hi. A lo kuan ciah kikal in Thanok a luaiah na luai zel hi. Peng Lam in, “Kua hi peuhmah hiam, hih ka luaia hong luaisim sak zel pang ning,” ci in a liang zawl tungah pang sim hi. A vai ciahin kibawl a, a liangzawl tungah a buksim leh Thanok hong pai a, luai dinga a hong kipat laitakin Peng Lam in man hi. Thanok in, “Hong khah in,” a cih hangin Peng Lam in, “Hih na Sakibuhsuak hong pia lecin kong khah ding hi,” a cih leh Thanok in, “Hong khah lecih kong pia ding hi,” a cih leh Peng Lam in “Hong pia masa in,” ci a, tua ciang a Sakibuhsuak pen pia hi. “Bang ci zat ding hiam?” ci leuleu hi. “Hih tawi in, Sakibuhsuak” ci lecin, na lotaw pan buh bekbek hong piang nainai ding a, na lokhung pan sial bekbek hong piang ding hi” a ci hi. Tua zawh ciang Thanok a khah hi. Peng Lam in “Sakibuhsuak” a cih leh a cih mah bang Sial leh Buh hong piang nainai hi. Tua-a kipan in Peng Lam hau mahmah hi. Hih banga a hauh a theih tak uh ciangin a khuapihte un a suhsak zia ding ngaihsun uh hi. Ni khat a veng pa in, “Peng Lam na inn kang ei,” a cih leh amah zong a Sakibuhsuak a kaatding lau in inn pua ah paih khat a suah leh a vengpa in na topsak pah hi. Tua a kipan a taan leuleu hi.

Sun khat pen Peng Lam in a khuapihte uh Nga benga a pai kal un a mei phualvuh teng na sukmit sak dikdek hi. A ciah uh ciangin kuama’n mei neilo uh a, a kan uh leh Peng Lam bekin mei-am a nei hi. Lak ding a va nget uh ciangin, “Lak khat hih khat,” na ci hi. Mi’n zahpih in, “Peng Lam zanghuk,” ciin nehpik in a ciahsan zel uh hi. A tawpna ah meigong khat hong pai a, va la hi. Meigongnu in mei nei cih a theih uh ciangin a ma kiangah lak a sawm uh leh, “No zong va la lel ve vua ei zong i lu i taw a i lei hi lo maw,” na cihsan hi.

Khatvei Peng Lam te nupa suk tungah lum uh a, a nupa un a laita ding kituh niloh uh hi.  Ni khat Peng Lam a nu in, “Lam aw, mi’n zong sum peipei nang zong na pei tei ve,” a cih leh Kamu akguaciang dawnah khih in a pei leh peimang hi. A nu in, “Tua bang ding hilo, tu khawng hei khawng na sek ding a, tua in Vaimim khawng na khekna kei ding maw?” a ci hi. Amah zong tu khawng hei khawng sek in mi khua ah Vaimim va khek hi. A Vaimimtang pen a zinte Ak kahlei tung ah koih a, “Na Aklui un ka Vaimim tang a nek peuhmah leh Ak ka tangh ding hi,” a ci hi. Ak gilkah dingin hong pai a, kahlei tunga Vaimim tang pen hong ne takpi hi. A aklui uh tang pah hi. A zan ciangin misite kiangah, “Na misi uh hoih tak cingh un, ka ak hong nek sak peuhmah leh na misi uh tangh ding hi’ng,” a ci leuleu hi. Amau lau kisa lim cin zawzen napi khuavak kuan ciangin zanhak pawl a ihmut uh suakin ihmu khin uh hi. Tua laitak in Peng Lam in a misi ak a pet sak hi. Peng Lam in, “Ka cih mah maw, na misi uh hoih tak kem un ka cih, ka ak hong neksak takpi veleh, tun na misi uh tangh ning,” ciin paipih hi. Sai cinghpa lampi ah a misi koih a, hong pai tak ciangin, “Na Sai in ka pa siklum hi, tua ahih manin na Sai ka tangh ding hi,” ci in a Sai a tangh leuleu hi. Tua ciang a Sai paipih in Tho khat mi khat in samzang tawh khih in “vivi” ciin hamsak vilvil hi. “Na vivi leh ka Sai kikhek ni,” ciin kikhek leuleu uh hi. Tua khit ciang numei tui bel a pua a hong pai ‘kiling kiling’ ci-a ging pen deihgawh leuleu in, tua tawh kikhek leuleu a, a tui ama puak banga puak a sawm leh pua thei lo in tukpih a, a khawtaw dong tuksuk a, a ekteh liangin tuk a, si ta hi kici hi.

[Peng Lam tangthu pen gendan tuamtuam, theihdan tuamtuam tampi om hi. Tua a kibang lo khempeuh hih laibu sungah gen ni cileng laidal in zong hong cinlo ding ahih manin hih a kigen bang pen khat ii gendan bangin i ngaihsut lel ding hi. Agam agam leh sim leh mal sak leh khang gendan zong a tuam ciat hilai hi. A thubul lian kuama’n lai tawh pansan a gen thei omlo ahih manin a kigendan pen gendan khatin i ngaihsut theih ding hi. Tangthu dang a kibanglo khat pen Temsawnpa leh Gal Ngam, Hang Sai te tangthu khawng hi. A dangte pen a kibang pian khin hi.]
           

 Gen dan kibang lo ka cih nopna in, Sim lam Chin (Zomi) leh India gam Paite te gendan leh Mizote gen dan, Kukite gendan tawmtawm in kikhiatna om ka cih nopna hi. I vekin Chin pana piang Zomi hi a, Zomi pan- Mizo, Paite Baite, Hmarte, Pawite, Gangte, Ralte, Zoute, Simte, Sihzang, Tedim, Kuki, Lakher, Khalkha, Falam, Ngawnte, Khiangte, Masho, Khumi, Asho, Khaizo, Pansaizo, Suleizo, Zotung, Zophei cih bangin mi i bat theih zawh lohna dingin i kikhen neunau hi. Hih pen ei Zomi kamsiatna lian pen hi.
 

 Hau Za Cin
Phuitong Liim
2011-8-8.