Myspace Marquee Text - http://www.marqueetextlive.com

Wednesday, August 10, 2011

            #ZAWLCING & GAMBAWM TANGTHU!!! 
                                           Or.
           #CINGKHUP & GAMBAWM TANGTHU!!!
 
 Nidang lai-in a ki thutuak mahmah lawmta nih om uh a, lo peuh a kilawm thei zel uh hi. Ni khat ni ciangin anihun pasal a nei tuak uhi. Lamdangtakin a gilnat uleh a sung vua nau tat a ki tuak hi. Amau zong lamdangsa-in kikum uh a, “Lawm aw, i naute numei tuak a hih uh leh kizawl sakin, pasal tuak ahih uh leh zong ki zawl sak ni. Numei leh pasal ahih uleh ki tengsak ni”ci-i’n a kiciam uhi. Nau hong neihtuak ciangun khat numei, khat pasal hong hi a a pasal Ngam Bawm phuakin a numei Cing Khup a phuak uh hi.  A nau neih nungun zong lawmtate’ kikingaihna beituan lo-in lo khawng aki lawm den lai uhi. Lamdang takin naungek tegel a gilkial hun u leh a kah hun bang a kituak thei zel hi. Nauluai khat a asial khawm ciangun kah uh dai a, asial tuam ciangun a kapzel uhi. Asa uh aki sukkhak peuh leh ciing uh a kep zong ngai kullo hi. Khangto zelin hong tual taithei ta uh a, kimawl khawmin kithuah den uhi. Ataksa uh akhan’ tawh kizui-in aki ngaihna uh zong khang a, nungak tangval hong hih ciangun, a nute bangin nasep silbawlna-ah kilawmin singnuai gammualah akithuah den uhi.
       

  Nikhat, Ngam Bawm’ pa sabetna-ah tuahsia-in hong si a, Ngam Bawm tagah suak hi. Apa’ sihnungin zawng hiaihiai uh a, puansilh nikten kisia in gentheitakin Ngam Bawm anu tawh khosa uh hi; Hi mah leh Cing Khup leh Ngam Bawm kingaihna bel kiamtuan lo-in khang zaw hi. Tua ciangin Cing Khup’ nu a lung kia-in, Cing Khup a tai thei zel hi. Anun a taitai ciangin Cing Khup in Ngam Bawm a itna lian sem-sem a; atawpna ciangin Cing Khup’ nu-le-pate in khaw dangah a pemkhiak pih uhi.Himahleh itna in gamla leh nai theilo-in Ngam Bawm azu aham thuakin singnuai gammual tawnin Cing Khup heel-in va kuan den hi. Lampi a thelnah lak khawngah a khawl ciangin singkung peuhah kahin la asa zel hi.

A. “Amual in hong hal kamkei mual in hal
       Hal zolo e zawlching ngai ing e,
B. A tui in hal ciautui in hong hal
     Halzo lo e zawlcing ngai ing e” 
Vang kingaihna hangin nikhat melmuh loh zong a kum kivei bang ahihmanin Cing Khup leh Ngam Bawm om zolo tuak uh a, apasal zaw Ngam Bawm Cing Khupte’ innah ava lengla hi.
                  

 Cing Khup nu’n “Hong hawh nawn dah mai in Cing Khup’ gentheih ding deih ke’ng” ci-in zawn ko gawp hi. Ngam Bawm ciah a, Cing Khup’ nu’n “Ngam Bawm tagah genthei ahih lam theilo na hiam? Sit huai sa in, tawpsan in” ci a atai Ngam Bawm in na za sim hi. Tua bang thu a zak ciangin Ngam Bawm lungliap leh duangvul-in a hehtha peuh suakin Cing Khup nu’ a ci na mai leh cih bang khawng peuh ngaihsunin a khasiatna la a sa hi:

A. Cing Khup nu’ tongsuah siahkun a ka ngaih
     Cing Khup tawh laitawi ton lo aw e
B. Ka luankhi’n tuibang hong tuum hi e,
  Cing Khup na tun in na tun lungmawl in sanggah lua hong ci,  Sanggah muantu- ah va bual leng e

C. Laukha selo aw omlai tang thei leng
    Na tun sungnek in neinuam ing e.
         

  Cing Khup’ nun nak kham lua ahih manin dainawl peuhah aki thuah uh hong kul ta a; atawpna ciangin amaugel’ ki-itna khuakim-khua pamah a thangin mite in hehpih mahmah uh a, a ki ten theih ding uh a deih sak mahmah uh hi. Gamlak khawngah vakin la sa-in kumkhen hun kikhekte, huihkhi laang leh vasa hamte’n a lungzuan uh phawngin sing leh lopa banga ki hekkhawm ding bang a lunggulh uhi.


A. Cing Khup leh Ngam Bawm liangvai lua sang e
     Gamah tangnah silhpuan in nei e
B. Cing Khup leh Ngam Bawm liangvailua sang e
     Puanbang pom nan leibang lel ve vua,
A. Cing him khimin zing hong zialkhawm hen aw
    Banzal naangbang hong henkhawm hen aw
A. Cing Khup ka ngaihmanin tuanglam i tungah
     Khawkhang phaikhin sem e vuang ngel-ngel
B. A singzing nuai-ah tangnah lam nuai-ah
    Zawlcing sialbang giahpih nuam inge,
C. Thangvan ging dimdim laikhun thawn cia,
    Puanbang pomnan leibang lel ve vua
            

 Cing Khup leh Ngam Bawm in a lungsim uh ngaihsunsunin,a tawpna ciangin Cing Khup in:”Ka nu leh ka pa va hopih him him ning in,bang agen uh hiam?” ci-in zahtak maizum zong khual zo nawnlo-in a itna uh atangtun sak nadingin Ngam Bawm in Cing Khup’ nu leh pa ava hopih hi. Cing Khup’ nu’n na ko gawp kik a hihmanin zum leh dai teng thuakin khasia-in hong ciah kika:

A.  Ka tun va dong aw Ka zua va dong aw
      Khuakhal tuibang kei hong la ve aw,
B.  Na tun va dong ingh Na zua va dong ingh
     Khuakhal tuibang lakna nailo e,
             

Tua bangin a zawn a ngauna uh tawh a nun a koko ciangin Ngam Bawm in nuamsa nawnlo banah a lungkia-in a inn vuah a hawh nuam nawn kei hi. Tua bang a a kum nawn loh uh ciangin Cing Khup a leng leng mahmah hi. Ni khat ni ciangin Cing Khup a ci hong na a, a thoih thoih hangin a dam tuan kei hi. Atawpna ciangin beidong kisa-in anu-le-pan, “Cing Khup a dam sak thei a om leh, nu hi leh kizawl sak ding, pa hi leh kiteng sak ding” ci-in a gen uh hi. Ngam Bawm in tua thu a zak phetin ava hawh pah vingveng a, Cing Khup in amel amuh lian tak ciangin hong halh hiai hiai a hong damsiang ta hi.
              

A damsiang ciangin Cing Khup’ nu-le-pa’n a tanu uh Ngam Bawm tawh aki tengsak nuam tuan kei hi., Ngam Bawm hehlua-in, Cing Khup’ nu agawt danin ki nei-in Cing Khup’ lu zaang a samzang khat botkhia-in Ngazam luipangah suang a delh sak hi. Tua ciangin Cing Khup a cina-in hong gim semsem a, a ni ni-in gim hiai hiai hi. Cing Khup gim semsem cih Ngam Bawm in a theih ciangin va delh pah vingveng a, ava muh leh a upmawhna sangin na gim zaw hi.Luigei a a samzang koih bulh kik leh dam ding cih ngaihsunin ala dingin va kuanpah hi. Himahleh tui na khang a a samzang na taimang khin ahihmanin mu zolo hi. Tupi heipi tawh asing asuang teng kalin lumlet mah leh a mu zo tuan kei hi. Cing Khup lah ani ani-in kiam hiai hiai ahihmanin atawpna ciangin hong si ta hi. Ngam Bawm dah luan ahih manin la a sasa hi.

A. Cing Khup ka ngaih aw sen a ka ngaih aw
     Khupching ka ngaih kulsin tang ta e,
B.  Ka siallum pan tang kawlhei liang a bat
      Cing sesul sabang ka zuimawhe,
C.  Atui sukin luang damdiai- in luange
      Cing aw vaibang na tham na hie,
               

 Cing Khup hong sih hial ciangin Ngam Bawm lungzuang mahmah a, mawh kisa, a a kisuan lah tawh a khasiat tawh innah ki kulkhumin sigalin zong va pailo hi. Cing Khup’ kha in khenglah lua a, Ngam Bawm a muhloh chiangin kikhangsak a hankuangah a luang kita zolo hi. Sivui dingte beidongin “Ngam Bawm a omloh man hin teh, va sam un” ci-in ava sam uhi. Ngam Bawm hongpai ngei a Cing Khup’ luang kiangah “Cing aw, kineusak mai in, hici ding mah hi hang, khase lo-in pai mai in” a cih leh siluang hong neu hiaihiai-in hankuang sungah hong ta hi. Vui ding a hong kisak uleh hankhukah hong kita kei leu-leu hi.Ngam Bawm in “Cing aw,kineusak mai in, hi hi ding mah hi hang, khase lo-in pai mai in” honh cih kik leh a luang hong neu hiai hiai kik-in hankhukah a vuithei uhi. A vui zawhun Ngam Bawm in Cing Khup’ han tungah zozam a va suan hi.
            

  Hun hongpai zel a, Cing Khup’ nu’n atanu leh Ngam Bawm gawm ding hong sawm hi. Ngam Bawm a bawlsiat le a tung a athilhihdante hong kisikta hi. Ngam Bawm pen Cing Khup’ nau Sialcing a ding a zol sawm uh hi. Cing Khup nute’ lolai a mawngsing lianpi sim leh mal sun aka zei-zai ahiang in mual bang khum hial khat a po hi. Cing Khup’ nun tua mawng sing Ngam Bawm khiasak a Sialcing tawh kithuahsak ding a lunggel hi. Tua dingin Ngam Bawm cialding sawmin naanglom khat tawh kuan a, a bawldan uh kisuangtakin ava gen ngamkei hi. A tua cih na lamin a nanglom lem khinin a hong ciah kik hi. Anu hong kipan kik a, a khausum peh tawh a kuan hi. Aman zong gen ngamlo-in akhausum tawi apehzawh ciangin hong ciah kik hi. Tua khit ciangin ava kuan kik leuleu a, a tawpna-ah a va gen hi. Ngam Bawm in zong na nial samlo-in na mang pah vanglak hi. Inn a tun ciangin Sialcing sam a” zing ciangin Ngam Bawm sing khiatna-ah na va zui dinga, lolai khawngah na kipuk khem khem sak dinga, ahong phot ciangin na na kawi zel ding” ci-in thuhilh sim uh hi. Zingkhua hong vakin sun-an meh limtak bawlin Sialcing puasak uh a, lokuan dingin Ngam Bawm va zawnsak hi.Ngam Bawm gawsem leh thau pua kawm, heipi liangbatin Sialcing’ lolamah a zui hi.
           

 Lo hong tung uh a, Ngam Bawm in mawngsing hon khia hi. A kaa khat sun ma hih khop a, tua zawhin a kathuamah nahteh phahin tu a gawsem a tum hi. A lungsim mitkha-ah Cing Khup kia mu-in,anu’ deihsak loh dan leh, tu a Sialcing a dia azoldante angaihsut ciangin Cing Khup longal midang a om thei kei hi.
A. Ka silhpuan tang aw ka kaihdial tang aw
     Ka sialcing tawh laitawi ton ve aw
B. Silhpuansia nong ci kaihdial sia nong cih
     Nang Sialcing tawh laitawi tawn lo leng,
A. Cing aw na malnuan na tun lungmawl in
     Pamlo sang sing lelva khia aw ci 
C.  Ka semgua pan in kawlhei liangbat ing
     Tulsing lel a khua va thil inge,
a- u lah ngai ing anau lah ngai ing A milai pen ka ngaih tung nung hi

A.  Cing aw na laukhan’ naubang hong nui in
      Melmuh dingin thilmun hong leng aw:
B.  Cing aw na laukha mel mu nuam inge
      Khattang koi-ah sawlbang na hei hiam
Lungzuang tak a gawsem tum a la hong sak ciangin Cing Khup’ kha omthei lo-in musi-in hong leng a; Ngam Bawm’ tungah hong lam diai diai hi. Cing Khup’ kha muhtheih a hong len ciangin Ngam Bawm in khelah mahmah a, ni bang tum ngeikei leh a ci hial hi.

A. Thilmum hong leng e Cing aw na laukha
     Khaubang ciahna leibang lel maw’nge,
B. Cing aw na laukha tangbang i kholh nin
    Tung sunni vaibang thamsawt hen aw,

Sun-an nek hunin Ngam Bawm anne dingin singkung pan kum suk a, a bulah Sialcing na kipuk khembawlin pheingou dawk henhanin a lum hi. Ngam Bawm in aphot kawmin: “Mita mi nau hi ci dingin kilawm kei” cihsan lel hi. Sun an nekzawhin sing hiang hong khia kik a, agim ciangin a ka thuam a gawmsem la-in la asa zel hi. Cing Khup’ kha hong kilak kik zel a, tua bangin a kithuah thuah uhi. Nitum dekkuanin singhiang lang khat a kkhia kik hi. Ciah hong hun ta a, a lungsimin Sialcing pen Cing Khup hi zaw leh ci-in a samsam hi.

A. Muikhua zingta e seinou lawm gual aw
     Tunsiang sihkhum bang zuanta ni e,
B. Cing aw na laukha tangbang ka kholh nin
    Tung sunni vaibang thamsawt hen aw
A. Ka tem apai a kuah leng ci buang ing
     Zawlcing kama-ah pai leh cinge,
A.  Ka tembang mi tem a om ve diam aw
      Zawlcing bang mi’ nau a om ve diam,
B. Vabang hong leng aw damtui tanggual aw
    Sialbang lian leng hei nawnlo ding hi
C. Ka siallum pan ing na kawlciang pan ing
    Cing sesul sa bang ka zui mawhe,

Hantung a azozam suan zong hong pak ta a, Ngam Bawm in Cing Khup’ muhloh /lawh loh dingin pammaih sa lua hi. Tua pakte amuh ciang in Cing Khup’ melmu bangin aki ngaihsun hi.

Ka buktual zang a zozam ka suan in
San in pal ven ngaih in lo mawh e,
Vual in lo thei ka sinlai- ah damtui ata e,

Hantung a zozam pak ana kilo thei zel hi. Kua lawh hiam cih theinuamin Ngam Bawm in zankhat apang hi. Zanlai takin sangak khat in hong lou a, Ngam Bawm in thakhatin manin “Bang dia ka zozam pak na lo na hia?” ci-in a dot leh, “Ka pi Cing Khup’ hong sawl hi. Ama adia ka lawhsak hi” ci-in a dawng hi.
               

Tua phetin “Na pi Cing Khup koi-ah om a hiam? Na gen masiah kong khah kei ding hi,” ci-in dong a. Sangak in Cing Khup misi khua-ah om hi, a lampi ken leh kawlse lak ngen ahi hi,” ci-in Ngam Bawm ahawh theihloh ding dan a hilh vek hi.
                   

 Tua ciangin, “Tua bang ahih leh pai inla paklo dinga nong kuan kik ciangin lam tawntungah akmul hong bot in” ci-in Ngam Bawm in sangak a pai sak hi. A cih bangin sangak hong kuan kik ciangin lam tawntungah akmul hong bawta, (sangak in ak amat ciang a amul a bawh sek kipatna ahi hi kici hi).
            

 Tua akmulte zui-in Ngam Bawm misi khua a hawh dinngin a kuan hi. Ken leh kawllakah khaugui peuhah luai-in, a tawpna-ah Cing Khupte’ khua a va tung hi. Misi khua a innte telhawng khawng a kilam hi a, Nambawm in innkaa khawng asik ciangin a cim zuazua geuh hi. Cing Khup in Ngam Bawm na ngai mah-mah lai a, hoihtakin na bawl hi. Nitak hong hi a, HAM a giahna ding a et leh Ngam Bawm in saguh tampi mu a, a khente paikhia-in akhente bicingah siat hi. Zingkal in saguhte mi hong suak uh a, mai hon phiat sauhsauh uhi. Ngam Bawm in misi khuate hindan lamdang a sa mahmah hi.
         

  Ni khat misi khua te’n ngabet hong sawm uh a, Cing Khup in Ngam Bawm zong va kuan dingin sawl hi. Luilam zuanlo-in tangdung khawngah pai uh a, mauteh peuh abawm vuah aguang guang uhi. Ngam Bawm in lamdang sa-in a bawm tawphah ding mauteh tamlo tawm khat a koih niangnuamg hi. Inn hong tun ciangun Cing Khup in : “Nga nong man uhia ?” ci-in a dot leh Ngam Bawm in “Bang nga i man dia, taang dung khawngah nga ki beng hi ven” cihsan hi. Cing Khup in bawmtaw a et leh mauteh bang zah hiam khat mu a, “Nga tawm nong pua mah ve leh, Koi hong em pah dih ning” ci-in mei a honh em leh ngasa bangin a puak hi. Ngam Bawm in a em ciangin lah mauteh keu mah bangin a kangtum vut-vut mai hi. Misi khua ate’ a dingin mauteh pen ngasa ahi mai hi.
           

 Nikhat sabeng dingin a kuan kik leuleu uh hi. Lunggam leh tangngol khawng peuh man uh a,a zawng luailuai uhi. Amau a dingin tuate pen vompi leh sahang ahi hi. Sa huan uh a,khindangah a hang uh hi,salute kong biang leh bangah a suang uhi.
           

  A tawpna ciangin Cing Khup in “Ki-it kingai mahmah ta lehang, omkhawm thei nai mahmah lo hi hang. Inlamah va paiphot inla, na voktal va go in, asa na nek zawh ciangin lupna tung bichingah teipi leh siat inla, anuai sanah lum in “ci-in a hilh khit ciangin Ngam Bawm a paisak hi. Ngam Bawm zong ciah pah a, Cing Khup’ gen bangin a hih pah takpi hi. Lupna tung a alup laitakin Cing Khup’ kha musi-in va lengin teipi va bot khia aa, a dip sun letin, Ngam Bawm si hi. A sihphetin akha uh ki gawmkhawmin misi khua a tung pah uhi.
         

 Telhawng a inn kilamte Ngam Bawm in thupi sa lua a, “Hiai innte kua lam ahia? Ci-in a dot ciangin Cing Khup in, “Tuma nong pai lai a nangma nong lamsak a vele, manghilh khin ta na hi maw?’ ci-in Cing Khup in nuikawmin a dawng hi. Tua bangin leitungah ki it kingai mahmah ta le uh deih bangin a omkhawm thei ngeilo uh hi mah ta leh, misi khua-ah bel nuamsa takin tawpni neilo-in a omkhawm thei ta uhhi. Tangvalten,      Tg-Gambawm zuan bang a zuangden ding ka hiam? hongleng aw ngaih aw ci !!!,   Nu meiten   Silhpuan sia tawh hong leng aw  Sangalliang aw Lia nuntembang deih khiamtuan kei ee, ci hiau huau ding e maw he.


A. Ih ki ngaihna kua ah lianzaw hiam?
    Zawlcing a sang Gambam a lian2 ee

B. Zawlcing ah sang Gambawm ah lianzaw a,
    Cik cing na paalkong lozo diam kolo zo diam aw 
KL-HKhai
Thel~Nah.
              #LENGTONG HOIH TANGTHU!! 

Nidang lai-inah Leng Tong Hoih a kici unau pasal sagih lakah numei khat a om hi. Tua numei a ute, a naute in a deih khempeuh a pia uh hi.Tua ciangin,"Tu-in bang na deih lai hiam?," ci-in a dot uh leh, "Van-a aksinelkai deih lai ing," a ci hi. "Tua ahih leh va la nung in, kong tun mateng uh na pusuak peuhmah kei in," ci-in inndei tungnung pen sungah sau veipi a khom ding ann, sing, tui a kicing takin koihsakin a nusia uh hi.

Ahih hangin a ute a tun ma-in Leng Tong Hoih pusuakin a kisil hi. A samzang khat tui in tai a, tui taw-ah Kawlmangpa a kisil leh, a tungah a kibaang hi. "Hih samzang sau nah e," ci-in a zialzial leh theipum cia a pha hi. "A sam zong sau, a mi zong hoih in teh, va zong un," ci-in a nasemte thu a pia hi.
A naseemte zong paipai-in Leng Tong hoihte khua a tun uh ciangin a inn vengte a dong uh a, a inn vengte in, "Leng Tong Hoih hi, unau pasal sagih lakah a mah bek numei hi. A ute in a deih khempeuh a piak khit uh ciangin, bang na deih lai hiam?" a cih uh leh, Vana aksi-nelkai deih lai ing," ci a, tu-in a ute tua la dingin a pai uh hi," a cih ciangin Kawlmangpa naseemte a ciah kik uh hi. Lampi tawntungah Leng Tong Hoih, LengTong Hoih, a cici uh hi.


A tun uh ciangin a topa kiangah,"Leng Tong Hoih hi, unau pasal sagih lakah a mah bek numei ahi hi. A ute in a deih khempeuh a piak khit uh ciangin, "Van a- aksinelkai deih lai ing," ci a, laksak dingin a pai lai tak uh hi. Mi lianhi a, a inn uh zong hoih mahmah hi," a cih uh ciangin,"Tua bang ahih leh ka zi dingin va la un," ci-in a sawl kik hi. Lengtong hoihte inn a tun uh ciangin, "Leng Tong hoih aw, kong hong hon in," ci-in a sap uh hangin a dawng nuam kei hi. A innvengte kiangah, "bangci sap le ung hong dawng ding a hi hiam? Ka u Mu Nei Thang Dal na hih leh ka tuikuang sin hong beng in, hong ci hi, tui kuang sin koi lai-ah om hiam? ci-in a dot uh ciangin a innvengte in, Bikhalap nuai-ah om hi," a ci uh hi. Tuikuang sin beng in, "Leng Tong hoih, Leng Tong Hoih aw, kong hong hon in," a cih uh ciangin, Ka ute hong tung hi, " ci-in kong hon pheiphei a, dei khat a sam lai hi. Innkhak vang panin a et leh, a ute a hih loh lam a thei hi.

Tua ciangin,"Ka ute hi kei uh teh, hong hon kei ning," a ci hi. "Tua ahih leh na khutme beek hong khak in," a ci uh hi, Leng Tong Hoih in a khutme kawmvangah a khak leh phim tawh a na kilh pah uh hi. "Na veh hong khah un,' a cih hangin "Inn nong hon kei leh hong khah kei nung, a ci uh hi. "Tua ahih leh hong khah un, kong hong hon ning," ci a, a khah uh hi. Kong a hon ciangin manin paipih uh a, Kawlmangpa in zi in a neihi.


A ute a tun uh ciangin a nau om loh lam a thei kei uh hi. "LengTong hoih, Leng Tong Hoih aw, sik inn dan kua kot hon aw," ci-in tuikuang sin a betbet uh hangin a hon kei hi. Tua ciangin, "Leng Tong Hoih koi-ah om hiam ci-in a inn vengte a dong uh a, "Kawlmangpa zi dingin paipih ta uh hi," a ci hi.
A ute dah mahmah uh a, "Leng Tong hoih a lak zawhna dingin a hanciam uh hi. Suktai khungin a pal uh hi. a u penin, "LengTong hoih la zo ta na hen na cih leh, ka suktai hong paltan zo sak aw" ci-in a pal leh pal zo lo a, a ngaltaak kitamin a si hi. Tua mahbangin a zom a zom in hih uh a, a gukna dong si khin uh hi. A nautum pen a min Mu Nei Thang Dal a kici khat bek a om lai hi.


Tua pa in zong hanciam a, "Ka u Leng Tong Hoih la zo ta na hen, na cih leh ka suktai hong paltan zosak in," ci-in a pal leh a kan zo hi. Mual leh mual kikalah mimkhau zang khat khungin,"Ka u Leng Tong Hoih ka lak zawh tak tak ding leh hong kaptat sak in," ci-in thapi tawh a kap leh a kap tat hi. Tua ciangin Mu nei Thang dal kuan suk pah hi. Lo zau a tun ciangin lawm lokho mi hon khat mu a, "Ka gal a, lawm tangkaite aw, ka u leng Tong hoih na mu nam aw?, " a ci leh, "ka mu e, ka mu na e, kemkot tungah siam a gan," a ci uh hi. Pai suk leuleu a, nupi singpua vai ciah khat tawh a kituak hi. "Ka u Leng Tong hoih na mu nam," ci a, a dot leh, lawmtang te cih mah bangin a dawng hi. Paisuk leuleu a, a dai ngei a tun ciangin vahui in a kibawl hi. Tua khit ciangin leng a, a u LengTong Hoih te guaton mung dawnah a va tu hi.

En suk in, " Ka nuaia siamgannu aw, ka u Leng tong Hoih na hi nam?" a cih leh, "Ka hi e, ka hi. Ka nau Mu Nei ThangDal na hih leh ka siamtui piak hong dawn in," a ci hi. Vahui leng suk a, tangban sang pen dawnah a tuang hi. Tua panin a cih ngei teng a cih a cih leh, a u nu in zong, a dawn ngei bangin a na dawng kik hi. Mu Nei Thang Dal zong leng suk a, a u siamtui piak a va dawn leh a u in a ciampek tawh a na satlum hi.

A guh teng kiukiu a, kukkuk a ci teng pai-in, kingking a ci teng puanbu nuai-ah a koih hi. Ni sagih sung tua kimah bangmah ham kiza lo dingin a cing hi. Ni sagih a cin ciangin, "Nungak zuangzuang, tangval zuangzuang, zuang tho oh," ci-in a puanbu tung a sat leh, tangval hoih mahmah khat a tho a, Mu Nei Thang Dal ahi hi. A  unau un  kawlmangpa innsung ah  omuhhi.

Lungdam
KL-HKhai.

Tuesday, August 9, 2011



        # PENGLAM TANGTHU 
Peng Lam pen Ciimnuai pan piangin Ciaugal hong kai hi. Tonsim a kici Champhai ah hun khat laiin ukpi in om ngei hi. Peng Lam tangthu pen a kilim gen mahmah hangin a tangthu a ban taka gen leh gelh om lo hi. A kipehtawi toto zong hi kha dingin upmawhhuai hi. Ahi zongin a tangthu pawlkhat pen a man mah hi. French numei tangthu kan khatin zong hih bangin ci hi: “Chin mite in tangthu a bul leh a tawp neilo Peng Lam tangthu nei uh hi,” a ci hi.

Tedim Simmi in Peng Lam kici a, Kukite in Beng Lam ci a, Hmarte in Surbur ci in, Mizotein Chhur ci uh hi. Hmar tangthu khat in Peng Lam pen hmar namte sungah Darngawnbeh, Khawbungbeh, Hrangchalbeh leh Ngurte beh a suan pa hi ci-in ciamteh uh hi.

Peng Lam in zi nei a, a min pen Thai Rong Chong hi. A sanggam dangte min – De Van Thang, De Van Ngul leh Si Van Lal te ahi uh hi. Khatvei a sanggampa Si Van Lal in Peng Lam kiangah kamsangte thugen bangin a gen in ah, “Nang pen mi minthang khat nong hi ding hi?” a ci hi. A cih mah bangin hun khat laiin Hangsai tawh Tonsim zangah mi tul sagih (7000) uk in om kici hi.

Khatvei Peng Lam in a galte a buk sungah a om leh om loh cian nuam hi. A buk gei a tun ciang, “Ni dang ka buk ka sap ciang hong dawng ahih ciangin, tu’n sam ningin hong dawn kei leh ka galte om hi inteh,” aci hi. Tua leh a gal panin, “Buk aw” ci in a sam hi. A buk in dawng lo hi. A dawn loh tak ciangin ka galte om a, hong dawng ngam lo hi’n teh? ci in khatvei a sam kik hi. A sap kik ciangin a galte in, “A buk a sap ngei a dawng ngei khat hi ding hi,” ci in, “Hawi” ci in a dawng uh hi. Tua bek leh Peng Lam in a galte om hi cih thei tel ahih manin, “Gal om ei,” ciin a tai hi.

Peng Lam a galte in nungdelh uh a, a mah zong a tawl ciangin singluang nuai khatah bu hi. A galte in a omna theilo in a singluang tung pan khuadak a, a singluang teipi tawh a khawh uh leh Peng Lam in, “E, nong khawh ka huau-huau ding uh ahi,” ci hi. A galte in, “E, hiah om ei,” ci in delh leuleu uh hi. Tua leh amah singtung kah a, a galte in a sulzui thei nawnloin cimawh in tua a sing kahna nuaiah an a ne uh hi. An a nek uh leh a naupang tata in an tang lian tata tawi a muh ciang, “E, a naupang tata in a tang lianlian tawi ta luau luau,” a ci hi.

Tua leh ‘hong kum in’ a cih uh leh Peng Lam kum nuam lo hi. Tua leh a sing bul phuk sawm uh hi. Phuk-a amah thahlup sawm uh hi. Tua leh Peng Lam in, “Kei nong thah uh leh pama mim hongte ka that khin ding hi. Tua lo zong galkap hangsan tampi khua ah ka nei lai hi.” (Amah’n galhang acihte pen naupang bangmah thei nailote hi). A galte in, “Na galkapte bangci bang taka hang uh hiam?” “Kei galhang neihte pen, ak-ekmucik ne ngam, temta hiam lai a suangtat sat ngam khawng ahi uh hi,” a cih leh a galte’n hangsantuak salua ahih manin man ngam loin a khah leuleu uh hi. Khatvei a galte in man kha hi. A khut a nunglehhen sawm uh leh Peng Lam in, “Hih bang hong hen kei un, ka kipek khia pah ding hi. Ka kiu kong ton dinga, ka ban bul tawh nong kan khawm ding uh hi. Tua hileh ka taikhia thei kei ding hi,” a ci hi. A cih bangin a galte in zong a hen uh leh a khut zan in kiphel khat suah ziau a, taimang leuleu hi.

Khatvei a galte’n manin Bual li laizangah a tai khiat theih not loh na’ngin khai uh hi. Kipek lelah a nuai tuili ah kia ding, a gei lah ban zo loin cimawh in a om laitakin Saiha zuak khat tua lampi tawnin hong pai hi. Tuapa kiangah, “Zawl aw hong hon in, nong hot kei leh hong sat ning,” a cih leh tua Saiha puapa in zong a sat ding lauin a honkhia hi. Amah a suahtat tak ciangin, “Zawl luai dih ve, nuam mahmah,” a cih leh a lawmpa zong luai paha, tuili laizangah a taang hi. Tua leh Peng Lam in a Saiha teng inn ah a ciahpih hi.

Peng Lam inn a tun ciangin a khuapihte in lamdang sa, “Hih Saiha te koi pan a na muh hiam?” ci in a dong uh hi. Peng Lam in, “Hua pamah tam mahmah, noh zong na deih uh leh va pai unla va la un,” a ci hi. A khuapihte in tua Saiha bangci lak ding cih dong uh a, Peng Lam in hih bangin hilh hi. “Pasal khempeuh in Belsan na kong uah hen ciat unla, tui sungah tuak suk le ucin kei muh bang Saiha hoih pipi na mu ding uh hi. Hih kei kong puakte pen a hoihlo pawl hi zawlai hi,” a ci hi. Khua papite zong Belsan a kong uah khih in tuili gei va tung khengkhang uh hi. A tuak ngam omlo in a gei pan gal-et diamduam uh hi. Tua leh Peng Lam in thakhat in mi khat sawnkhiatsuk khat suah a, “En vuau, en vuau, huapa in a hoih tata teng ei,” a cih leh a geia khatpa zong tuakkhat suah in a banban in hong tuak uh a, a vekun tuakkhia khin uh a, a Belsan sungah tuidim ahih manin kuamah hong thokhia to kikthei khat zong om lo in a vekun si khin hi.

Khatvei Peng Lam in Haigah lo in a kung tung kah to hi. Haimin kham Zulei khat a bungbulet a a tuaksuk (a kum suk) a mu hi. Amah zong a kum ciang Zulei kum bangin a lu lei lam ngain a kum leh a lu hai bul kikhawh suk na hi. Tang theilo in sibup in tawlkhat om hi. A khanlawh ciangin a lu-i tukna pen, “E, hih lai Sai pai hi maw, a khap khawng na om ta deda,” a ci hi. Tua leh pai a sawm leh a kiatna gim sim ahih manin nuam takin a pai thei kei hi. “E he, kei a gim hi khawng ve’ng e,” ci in a kipuakna ding inn ah namkhau la in amah mah a ciah hi. A hai phung mahmah hong tung kikin a namkhau pen a taw-ah khih in, amah mah kipua in inn ah a ciah hi. Mi’n, “Peng Lam aw, a bangci na hiam?” a cih uh leh, “Ka ci na a, a kipua hi’ng e,” a ci hi.
Khatvei gamlak ah pai a, ahih ding thei khollo hi ding hiven, a zangbal naangpan in a kiatkiat hi. Tua laitakin a galah Sakhi hawk khat suah a, a zang kiattan kha hi. Ding to a, a kiim a et leh a zang a kiattan mu hi. “E, tua Sakhi hawk in hih khawngah a kal nusia veh,” ci in thakhat in a kam sung den tohna a, “Uih ta ngeungau lai tei,” a ci hi.

Khatvei Peng Lam Tawbingte khua ah Siavuan va kineih hi. Tawbing khuate kiangah, “Na nau uh a tawbing hong bawlsak leng nuam taka ektha thei pah ding uh hi,” ciin innka tang dawnah amah’n a ektha in paisak zangzang hi. A khuate un zong muang uh a, nau tawbing teng hong paipih uh hi. Peng Lam in a taw-ah ciangkang a kam dongin siatto in Bem sung khatah khia suk pahpah hi. Peng Lam in, “Zingciang na en le ucin a taw na vang khin ding hi,” ci in ciahsan hi. Nupite nau tawvang zingciang nei ding ciin kilawp thei mahmah uh hi. A zingciang a et uh leh nau teng na si khin hi. Khat naang lai a, nupi nih in, ‘kei nau’ ci-a a kituhna lam uh ah tua natawm si leuleu hi.

Khatvei a lawmpa tawh mi khua khatah a pai uh leh misi khat om hi. Peng Lam in “Hih a bangci hiam?” a cih leh a lawmpa in, “A si hi,” a ci hi. Peng Lam in umlo in, “Hih pen a ihmu hi,” a ci hi. A lawmpa in, “A si hi, khoih ve a bil zong a vot veleh,” a cih leh a bil na vot deldal hi. Tua leh amah zong khatvei a lampai laiin huih leh guah in mut gawp hi. A bil a khoih leh vot ahih manin, “E, kei zong a si hi khong ve’ng e,” ci in lamlai ah a lum hi. Mi khat hong pai a, “Peng Lam aw, bang tuak na hia, hih khawnga na lup?” a cih leh, “A si hing,” a ci hi. “A si in lah na paupau thei lai a,” a cih leh, “En ve, ka bil zong a vot veleh,” a ci hi.

Khatvei lampi ha a pai laiin Sakuh tai lai khat mu in matsawmin a delh pah hi. A delhdelh leh Sakuh in singluang khat tuakin a tai nading theilo in a kipei ciingtuung hi. Peng Lam in, “Hih lawmlawm kan zolo,” ci in a singluang khaisak a tua singluang nuaiah Sakuh lutin a tai suak hi. A delh hangin a pha zo nawn kei hi.

Peng Lam zi neih hun ta ahih manin a nu in zi neisak hi. Ahi zong a zi tungah a bawldan ding a theikei hi. Zanin a zi in ahih nading teng laklak hi. A zingciangin Peng Lam in a nu kiang ah hih bangin gen hi. “Nu aw nong zi neihsak a awmah uilutpi po a, a kalkawmah meimapi po hi,” a ci hi. A nu in, “Mi hai, tua uilutpo na cih pen na mek ding hilo maw? Meimapi nacih pen ahive na luk ding,” a ci hi. Peng Lam zong ciah pah vingveng in a nu cih bangin va hih hi. Peng Lam in hahkat lua leuleu ahih manin a zi in thuak zolo leuleu hi. Peng Lam nu kiangah va hek leuleu a, “Peng Lam in hong awlsak man mahmah kei,” a cih leh a nu in, “Hong hih ding ciangin umpeu khat na taw nuaiah koih sim in la, na ei, na ei, ci le cin hong hih nawnlo pah ding hi,” a ci hi. Amah zong a teknu gen bangin ahih hi. Tua a kipan Peng Lam in zong hih nawnlo hi.

Ni khat guah hong zu hi. A innkim teng uh tui dim khin hi. Peng Lam in, “Nga khat peuh ka mat khak leh ngen hong khuh dih ning e,” a ci hi. Ngen a khuh leh Ukeng khat man hi. A huanna ding bel sungah a ukeng thatlum lopiin a khiat suk leh len khiat khat suah a, a zi phei tung tu hi. A zi kiangah, “Na tang kei aw,” ci in singkhuah tawh asat leh a zi phei tawh sattan suk khawm hi. A zi in, “Ka phei nong sat kha veleh,” a cih leh, “Ke’n na phei sat keng Ukeng hi ka sat,” ci lian hi.

Khatvei a thangsiah ava vil kik leh Sakhi na awk a, Sahang in na nene hi. Peng Lam in a sa awk lak a sawm ciangin Sahang in na lit neinai zel ahih manin la theilo in ciah a, a zi a hilh leh, “Sahang hi lo maw, tu a kipan a san peuhmah na lauh ding hi,” a ci hi. Ni khat a zi in, “A san peuhmah na kihtaak ding hi” a cih a lungsimah om den hi. A zi in sun khat a nik san innka ah hong pho suah a Peng Lam a lau in kiko ziaizuai hi. A zi in, “Bang hi peuhmah hiam?” ci-a a etsuah leh Peng Lam in a niksan kihta a, a kiko nahi hi.

Khatvei a zi in, “Thang na vil leh a uih hong pua kei in,” a cih leh Peng Lam in, “A uih na cih koi bang hiam,” a cih leh, amah’n a su sawksak a, “Hih bang hi a uih,” ci-a a nap sak leh uih sa lua a, a khut a siak leh suang thu sa tungah siak kha a, sa sa lua in tua pen a kam sungah muam khat suah leuleu hi.

 
 Khatvei a zi tawh lokuan uh a, guah hong zu hi. Bukna buk neilo uh ahih manin Peng Lam in a khutme dawn Ailum khat om tua nuaiah a koih leh a zi in, “Bang nuamtuamsa na hiam?” a cih leh “Khutme kawtlo zong nuamtuam,”  ci hi.
           

 Peng Lam te’n zong nau hong nei ta uh hi. A zi in “Nau na kem inla, theithek dawn liim in i inn hong sut tak ciangin nitak an na huan in,” ci in kuansan hi. Amah zong a ni liim a gen thei siamlo in, “Theithek dawnah na huanin,” a ci sa in, a um a bel teng tawh a sing khul ding teng tawh Theithek dawnah an huan dingin a kahto hi. A zi lokuan hong ciah a, “I bel teng koiah om hiam?” a cih leh, “Theithek dawnah na huanin ci hilo na hi hiam?” a ci hi. A zi in, “‘Theithek dawnah na huan in ci keng, Theithek dawn liim in i inn hong sut ciang na huan in,’ ci bek ing” a ci hi.
           

 Ni khat nau kem leuleu hi. Kapkap in a cihna ding theilo hi. A kahna hang theihsawm in a pum teng a velvel leh a siipnem phudipdip pen amu hi. “E, hih a meima na sa ahi veleh, salkhia leng dam in ciai,” ci in a thakhop in a sal leh a khuak salkhia in a nau si hi. A zi hong tunga, “Nau koiah om hiam?” a cih leh, “Luai sungah ihmu, sun in a luzang meima na sa lua a, ka salsak leh tu’n nuamsa-a a ihmu hi,” a ci hi. A zi in a et leh a nau a sisa in na om hi. Tua ciang a nau uh pen a si cih a nu in hilh a Han ah vuisak hi. A vui ding ciangin Phek-hual sungah zialin a pua hi. Tua pen a puakna lamah a nungah na tawlhkhia hi. Han tung a, a Phek bek a vui hi. A ciah ciang lampi ah ama nau a kiatsuah pen mu a, “E, ei nau bek a si i sak leh mi naute zong na si tei uh hi maw?” ciin lamkhang ah a sui khiasuk hi.
          

  Khatvei a lawmte  khat tawh khua khatah ava hawh uh leh mi’n na dong a, “Na damdam uh hiam, patau khawng om buang kei maw?” a cih leh Peng Lam in, “Om kei,” a ci hi. A lawmin, “Patau om lo, na ta si hilo maw?” a ci hi. Peng Lam in, “En tua bang patau ci khang e, inn kaang buahbuah khawng patau ci bek hang,” a ci hi.
          

  Ni khat Ai-um neite kiangah va hawh hi. A nek sak uh leh lim sa mahmah hi. “Hih bang hiam?” a ci hi. Ai-um hih bang ahih leh kei zong bawl ning ciin inn lamah nawhsa in tai hi. A min bang a mangngilh khak ding lauin, “Ai-um, ai-um,” ci sa in a tai leh suang sui kha in tuk a, mangngilh hi. Tua leh tua ai-um min theih sawm in a tukna teng a vial zonzon hi. Mi’n “Bang hiam na zon?” a cih uh hangin a gen ding theilo hi. Mi khat hong pai a, dong leuleu hi. Ahi zongin gen ding thei tuanlo ahih manin lungngaingai hi. Tuapa in, “Ai-um maw?” a cih leh, “He, he, tua hi ei, Ai-um ai-um,” ci kawm in inn lam zuanin a tai hi.

Ni khat a ni tawh Aisa sawkin pai uh hi. Aisa kua khat sawkin a ni khem hi. “Ka khut Aisa in hong pet,” ci in kiko hi. A ni in a va dawhpih leh a mah’n a kuatawng lamah lehhensuk semsem hi. A ni kiangah, “Hong huh mengmeng in,” ci a, a ni in lah a cihna ding theilo hi. “Pama singbul va dongin,” ci in sawl hi. Singbul va donga, a ni muhloh kalin aleh lamah va dinga a ni in, “Singbul aw, Peng Lam khut Aisa in pet in bangci cih ding ka hiam?” a cih le a langlam pan Peng Lam in, “A ni su lu leh pha in the,” ci in dawng a, amah tai vingvengin Aisa kua ah a khut na khumkik hi. “Singbul in bang hong ci hiam, manlangin ka khut na lua?” a ci hi. A ni in lah gen nuam lo hi. “Va pai kik in la, hua laia Suangtum va dong kik pak in,” a ci leuleu hi. A ni zong pai in va dong leuleu a, Peng Lam zong a muhloh lam pan tua a thu dot pen amah mah in va dawng kik hi. Ani hong pai kik leuleu a, amah zong Aisa kua mah ah a khut na hentum leuleu in, “Bangci hiam na Suangpi dot in,” a cih leh a ni in gen khia a, a ni sulu in ciah hi.
Khatvei mi khua ah Sial lei in va pai hi. A Sial lei in inn a tun ciangin a ek tha hi. Peng Lam in, “Mi’n zong Bel tawvang khawng deihlo ahih ciang ka Sial lei zong a tawhawmpi khat hi khong hilo maw?” ci in a Sial lei pen va khelkik vingveng hi.
A u tawh lo kiveng a, ama-a a khunglam hi in a u aa pen a tawlam ahi hi. A u pen a lotaw uh pan Thanok in na khem tawntung hi. Lau lua ahih manin Peng Lam tawh lo kikhek dingin a kut leh kikhek uh hi. Peng Lam zong a khem mah bangin na khem a, ahi zong amah’n na lau deksuai lo hi. Peng Lam in sun in a buk sungah luai vawh in luai zel hi. Tua pen Thanok in eng mahmah hi. A lo kuan ciah kikal in Thanok a luaiah na luai zel hi. Peng Lam in, “Kua hi peuhmah hiam, hih ka luaia hong luaisim sak zel pang ning,” ci in a liang zawl tungah pang sim hi. A vai ciahin kibawl a, a liangzawl tungah a buksim leh Thanok hong pai a, luai dinga a hong kipat laitakin Peng Lam in man hi. Thanok in, “Hong khah in,” a cih hangin Peng Lam in, “Hih na Sakibuhsuak hong pia lecin kong khah ding hi,” a cih leh Thanok in, “Hong khah lecih kong pia ding hi,” a cih leh Peng Lam in “Hong pia masa in,” ci a, tua ciang a Sakibuhsuak pen pia hi. “Bang ci zat ding hiam?” ci leuleu hi. “Hih tawi in, Sakibuhsuak” ci lecin, na lotaw pan buh bekbek hong piang nainai ding a, na lokhung pan sial bekbek hong piang ding hi” a ci hi. Tua zawh ciang Thanok a khah hi. Peng Lam in “Sakibuhsuak” a cih leh a cih mah bang Sial leh Buh hong piang nainai hi. Tua-a kipan in Peng Lam hau mahmah hi. Hih banga a hauh a theih tak uh ciangin a khuapihte un a suhsak zia ding ngaihsun uh hi. Ni khat a veng pa in, “Peng Lam na inn kang ei,” a cih leh amah zong a Sakibuhsuak a kaatding lau in inn pua ah paih khat a suah leh a vengpa in na topsak pah hi. Tua a kipan a taan leuleu hi.

Sun khat pen Peng Lam in a khuapihte uh Nga benga a pai kal un a mei phualvuh teng na sukmit sak dikdek hi. A ciah uh ciangin kuama’n mei neilo uh a, a kan uh leh Peng Lam bekin mei-am a nei hi. Lak ding a va nget uh ciangin, “Lak khat hih khat,” na ci hi. Mi’n zahpih in, “Peng Lam zanghuk,” ciin nehpik in a ciahsan zel uh hi. A tawpna ah meigong khat hong pai a, va la hi. Meigongnu in mei nei cih a theih uh ciangin a ma kiangah lak a sawm uh leh, “No zong va la lel ve vua ei zong i lu i taw a i lei hi lo maw,” na cihsan hi.

Khatvei Peng Lam te nupa suk tungah lum uh a, a nupa un a laita ding kituh niloh uh hi.  Ni khat Peng Lam a nu in, “Lam aw, mi’n zong sum peipei nang zong na pei tei ve,” a cih leh Kamu akguaciang dawnah khih in a pei leh peimang hi. A nu in, “Tua bang ding hilo, tu khawng hei khawng na sek ding a, tua in Vaimim khawng na khekna kei ding maw?” a ci hi. Amah zong tu khawng hei khawng sek in mi khua ah Vaimim va khek hi. A Vaimimtang pen a zinte Ak kahlei tung ah koih a, “Na Aklui un ka Vaimim tang a nek peuhmah leh Ak ka tangh ding hi,” a ci hi. Ak gilkah dingin hong pai a, kahlei tunga Vaimim tang pen hong ne takpi hi. A aklui uh tang pah hi. A zan ciangin misite kiangah, “Na misi uh hoih tak cingh un, ka ak hong nek sak peuhmah leh na misi uh tangh ding hi’ng,” a ci leuleu hi. Amau lau kisa lim cin zawzen napi khuavak kuan ciangin zanhak pawl a ihmut uh suakin ihmu khin uh hi. Tua laitak in Peng Lam in a misi ak a pet sak hi. Peng Lam in, “Ka cih mah maw, na misi uh hoih tak kem un ka cih, ka ak hong neksak takpi veleh, tun na misi uh tangh ning,” ciin paipih hi. Sai cinghpa lampi ah a misi koih a, hong pai tak ciangin, “Na Sai in ka pa siklum hi, tua ahih manin na Sai ka tangh ding hi,” ci in a Sai a tangh leuleu hi. Tua ciang a Sai paipih in Tho khat mi khat in samzang tawh khih in “vivi” ciin hamsak vilvil hi. “Na vivi leh ka Sai kikhek ni,” ciin kikhek leuleu uh hi. Tua khit ciang numei tui bel a pua a hong pai ‘kiling kiling’ ci-a ging pen deihgawh leuleu in, tua tawh kikhek leuleu a, a tui ama puak banga puak a sawm leh pua thei lo in tukpih a, a khawtaw dong tuksuk a, a ekteh liangin tuk a, si ta hi kici hi.

[Peng Lam tangthu pen gendan tuamtuam, theihdan tuamtuam tampi om hi. Tua a kibang lo khempeuh hih laibu sungah gen ni cileng laidal in zong hong cinlo ding ahih manin hih a kigen bang pen khat ii gendan bangin i ngaihsut lel ding hi. Agam agam leh sim leh mal sak leh khang gendan zong a tuam ciat hilai hi. A thubul lian kuama’n lai tawh pansan a gen thei omlo ahih manin a kigendan pen gendan khatin i ngaihsut theih ding hi. Tangthu dang a kibanglo khat pen Temsawnpa leh Gal Ngam, Hang Sai te tangthu khawng hi. A dangte pen a kibang pian khin hi.]
           

 Gen dan kibang lo ka cih nopna in, Sim lam Chin (Zomi) leh India gam Paite te gendan leh Mizote gen dan, Kukite gendan tawmtawm in kikhiatna om ka cih nopna hi. I vekin Chin pana piang Zomi hi a, Zomi pan- Mizo, Paite Baite, Hmarte, Pawite, Gangte, Ralte, Zoute, Simte, Sihzang, Tedim, Kuki, Lakher, Khalkha, Falam, Ngawnte, Khiangte, Masho, Khumi, Asho, Khaizo, Pansaizo, Suleizo, Zotung, Zophei cih bangin mi i bat theih zawh lohna dingin i kikhen neunau hi. Hih pen ei Zomi kamsiatna lian pen hi.
 

 Hau Za Cin
Phuitong Liim
2011-8-8.
 

Monday, August 8, 2011

ZOMI TE TANGTHU.

             #Zomite, Pian khiat dan
             
 Lawm aw, nang zong " Beh" nei khat hi ding hi teh. Beh lai bu sim le teh , " beh" a pian khiatna ih PU pi pa pen, " Zo" ki ciding hi. Beh a nei khem peuh Pu Zo khang tangthu  a nei hi aa, tua laibu pen" Genealogy of Zo",( Zo khangtaangthu ciaptehna) zong ki ci thei ding hi. Tua a hih man in, PU Zo sung ah PUM khat, unau khat hi hang ci in, ong thei sak nuam ing.
              

 BC 1100 pan BC 256 ciang, Zhou kumpi in China gam na
uk ngei aa, Zhou kumpi lak pan , a nu nung pen,  " Zou" na ki ci aa, ii pu pi " Zo" tawh a min suah ki bang lian a hih man in, Zhou family pan a Nu nung pen kumpi" Zou "pen ih PU hi ding in ki um hi. Tua a hih man in , BC 1100-BC 230 Kim pen, China te laibu sung a Hoih tak ki ciam teh a hih man in, khanggui zopna Hoih tak om hi. Zou pen Mogolia a hihi. Ih Thu gen a man leh man loh pen, DNA check up bawl sak leng
hoih ding ci in, ka ngaih sut laitak a hihi.
            

 History sung ah ih sim Shi Wai Ti kumpi pa, pen Pu Zou
in na lel dipdep in, cih na ding thei lo in, tai mang aa, Leikhaw hawm sung ah bu hi. Tua Leikaw Hawm sung pan ih pian na Zola a om hi. " Ih teng khawl khawm a tuam omlo, vannuai cih teng , Gu a PIANG , Tunsung khat pan, PIANG  te hi ngeingei , te hi ngeingei hang ee" cih la ki phuak hi.
               

Tua mun pan ki Tibet gam ah ki galtai hi. Tibet pan,
Kawlgam ki pai suk aa, Zo gun( Chindwen gun) ah ki teng hi. Sagaing Division, Magui Division teng pen Zogam hi. Ih Zo gun( Chindwen Gun) pen ii evidence hi. Burma te kawlgam a tun ma peek in, Zomite Kawl Gam ah ki om khin hi.Burma te in , eimi' te  pen Shen te ong sa a hih man in, Chin ( Sen te) ong ci uh hi. History sung ah, battle of "China- Burma" cih na om aa, Bagan kumpi pen Zo kumpi in lel hi.
            

 ZO kumpi in do kik in zo kik aa, Bagan kumpi ki tam kham
hi. Tua cing in, "Yaw Min Gyi " cih kam mal,  " Zo kumpi maan hun lai" ci in , Burma history ah ki ciam teh leuleu hi. Kum za lom tampi sung mah " Zo kumpi" in Burma gam na uk hi.  " Yaw Min Gyi  aa naa kyatsiin change ", Zo kumpi pa uk na a bei maimang hun" ong ci in ki ciam teh leuleu aa,   " Yaw" or  " Zou" kumpi in,  Kawl kumpi ( Ava mangpa) lelh ci tak in lel aa, Zo kumpi ukna bei siang dong in lel aa, Zo kumpi tawmkhat zong tang zo nawn lo hi. Zo kumpi gal lelh nu nungpen Ava mangpa a ki ci ( Kongbawng Min Gyi) na hihi. Ava mangpa in , tu a Sagaing Division, Magui Division , leh Bangaladesh a om Chitagone  aa om Zomite sim in , zo dipdep hi.
            

 Zo kumpi pa pen galgel lua mahmah a hih man in, galtai
leuleu aa, khamtung gam ah " Gal lau in  Bu hi. "Yaw Min Gyi " Zo kumpi khamtung gam ah a buk na a muan huai ding zong in, ki tuah kawikawi hi. Tua galtai PU Zo kumpi pa  " Yaw Min Gyi " pan khang  GUI hoih tak ki ciamteh aa, tu ni dong a hi , nang leh kei min dong ki ciam teh hi.
                

 Pu Zo pen " Yaw Min Gyi " hi aa, " Zo kumpi" hi. A
ukna kumpi gam pen , Zo gun ( Chindwen gun) pan in, Bangaladesh Chittagone, Rakhine Northern part dong a hihi. Sagaing Division leh , Magui Division pen Burma te in, " Yaw née" ci " Zogam"ci in, tu ni dong in , Burma te  in na lo lai uh hi. Zo kumpi ukna pen, khamtung gam hi lo in, Burma gam pan, Rakhine gam, Bangaladesh Chittagone gam dong a hihi. Kham TUNG gam pen "gal tai na" , hi lel hi.
             

  Zo kumpi suanlehkhaak sung pan khat ( 3 or 4 ) na pawl ah
Ciimnuai khau ki sat aa, Ciimnuai khau sat mi' mithang te lak ah, Pu SongThu leh Pu Lamlei te na hi uh hi. Ciimnuai sat khit teh , Geltui ki sat pan hi. Geltui pen, " Lailun hi ding " hi ci in ki um hi. Ciimnuai pan in Zomite PIANG in khang to semsem aa, Tedim gam, Mizo gam, Manipur gam, Naga gam,  Asam gam, dong ah ki zel hi.  "Lailun" pan in  ki khang to semsem aa, Falam, Haka, Thantalan, Matupi, dong in
ki zel hi. Theih ding ka deih,

(1) Zo sung ah unua lai GUI zom hi hang.A zo Tuam omlo hi.

(2) Zogam pen Chidwen gun pan, Sagaing division, Northern Arakine State, Bangaladesh Chutagone, Mizo State, Manipur State southtern, Asam, Nagaland dong a hihi.
(3) Zo minam buppi 3 million cing dek tak hi.
      Lungkim loh a om leh ki kum thei hi hang.
Lungdam
PU DaiSum
ZNC- LA
__._,_.___

Tuesday, August 2, 2011

      #LUNG NOPNA IH CIH ZONG ZONKUL HI EI.
Ciamnuih=Bawlna, Hatah nuihsuak na;

Khuasung ah  ciamnuih hat mahmah a hi U- Ngo Ngaih Pau  Mim ihpuasak ding hi.

1.  U-Ngo Ngaih Pau Te pata;

Khat vei  a pata un Vaimim ngau' laitak in lo na kuankhawm uh a, Alo uh a tun ciang Sun a, a emding uh vaimim ngau hongbal kawm uh hi. Tua teh  sun ciang in Vaimim ngau em ding hongki pan uh a,  Tua ni Meigit a puak uh hi in tuikawtsak kha uh a hih man in  amei ki zangtheilo in lei hongden na in a khe tawh hong tuancil gawh hi. Tua leh a tapa in  Pa en tun bangtawh Vaimimngau emding ih hia a cih leh, A pa in    Vengte kiang ah na pai -in la, a mei am, uh na la in cih a sawl leh  Atapa in  Pa, Vengte kiang ah mei-am ka lak kal in  kei a ding ngap=1  hong emsak in maw, pa  a cih leh.... A pa in  Vaimim ngau em na ding mei omlo , Mei la ding a hong ki sawl hilo maw, Paupau lo pai mengmeng hong hehsak le teh  hih  Singkhuah am,  tawh kong bihgawp deih a cih leh a tapa in pa ih mei am lai maw cih a etkawm in  Pa nungkum a na meitawh tudong am lai mah ei acih leh apa in aw hi maw na tawh kuang in cin a sawlleh a tapa in zong a malopi hong tawh a, tawhzolo a hih man in Pa hih ih tawhtawh sang vengte ei am na la za in man baihzaw ni a cih leh a pa in vengte mei la pah in mei tawh theipah uh hi. a tapa pen meila a peng suak maw ei guai....heeee....,

2. Mizogam ah Cin za Lang & a lawmte;

Tua leh  Lang Makaih na twh a lawmte mi 3, Mizogam ah na pai uh a,  apai cilna uh hih tuak, tua leh  Nasem ziahziah in nuamsa mahmah uh hi. Ni tak an huan hun a hih man in,  A THUM un an hong huan uh a,  a gilkial uh tawh kituak hilo dia tampi na huan uh a, A meh ding uh  Besan Dalkuang dim sinsen  na huan uh hi, A minciang tampi tak pha ta, a cih na ding uh theulo,  Gaikei leng zing teh Pu ten tamhuan lua uh teh cin hong tawng kha thei a hih man in  a om zahzah a vek in gai ni ci-in ki kum ta uh hi. tua leh nene mai uh a , a gil uh vah mahmah ta hi,  2kham ding cian lai a cih na ding uh theilo,  a lawmten U-Lang nang a golpen na hih ciang honghan ciam in,  bei ding hi hang a cih leh  Lang in hong han ciam ta Duhlo pipi in ne gawp valh gawp ne huan uh,  a tawpna ah a gil uh vah lua- bei zosam uh hih tuak  a kuang uhzong sengzo nawnlo, a tut na uh pan  Ki hual khia in za bawm hongman uh a vek un zatep  a zatep khit uh ciang  hongdingkhia  zo sam uh hih tuak  tua leh  Langpen  om thei nawnlo,  Huih in mut leh nak lah mahmah ta, Lum leh lah lumtheilo, Tu leh lah tu theilo, a thum un  Gilvah lua in Tautau uh, a zing ciang  nasep kawm in gengen uh a, tua cih huan nawnkei ni ki ci- na pi, an huan hunteh huan thuah veve,  hong ciah uh teh bel Thautuam pah zo uh a hi ve, 1.lang, 2 Ldp. 3.Tsl. a mauteng hi veh aw..................,.

3. U-Vung Cin Pau & U-Nang Deih Lam= question ki dot na.

U-Lam in U-Pau sun&zan cilo a apaupau bang a leh a cih leh  U-Pau in, sun leh zan a apaupau cih bang om ngei kei, theikeng hong gen O, a cih leh a man zong hong gen ning maw - U- Pau- ci ziau song ,

Tua leh  U-Pau in Na ngai O, leh khat hong dong ning maw,   Sun leh zan ci lo a,  a luangluang bang a leh  a cih leh  U-Lam in  A nuih kawm in  Banla luang khawng hi lo ding maw  a cih leh,  U-Pau in hilo,  A suk luanluan  a tolam ah a luangzo lo, a suk luan hi , a cih leh  U-Lam in  A NUIHKAWM ih tha gui dung zui a si luang hi in cia a cih leh, U-Pau in hi lo, Si san luang hilo,  sihui suang ah zong luang lo, Leitung bek ah luang hi, suntawh zan tawh khawl ngeilo, luangluang mai,  U-Lam in  E, Hawkluang maw leh a cih leh , U-Pau in  Hawktui bel tuksung bek a luang hi ven  keicih bel  nisim kumsim a tawlnga lo a luang hi veh aw, a cih leh leh  U-Pau in  a theilo hikei teh hongkhel dawn hi teh, ci- in hehsawm, tua leh U-Lam in U-Pau ka theihtak kong dawng khin ke maw, tu dong a kankan hi veng aw a cih kawm lei a saisai leh  U-Pau mit ah nin tu in U-pau in  Lam tuihongsuah pak o, a cih leh a man zong tuisah pah in  U-PAU in a dotpen ki dawng kha man nailo pi, a mahmah in Tui cih gen khia kha song in  tudong ki dawng kik nawn lo hi.  hehee...,

Tuazah ciphot  ni eih !!

lungdam
KL-HKhai.
                 #KHA SIANGTHO  SATHAU NILHNA
              
                            Rev.Langh Za Kap
                                                                                    GS,ZZBA& Church Pastor EBCL,Lashio

Thumasa:        

 Thu um mite nuntakna ah piangthak khin napi hangin bang hang nasemsem napi hangin lawhcing theilo, banghang cidam thei lo,banghang gualzo theilo,banghang nosuah theilo in keukeu mawk i hiam?,banghang khangto theilo,banghang vang liatna ngah theilo I hiam?cih Topa ka dot leh Topa’n Ka Kha Siangtho sathau nilhna na ki sam uh hi hong ci hi.Aw I pianthak khit a,Kha Siangtho I ngah khit teh Kha Siangtho vangliatna ahi Kha Siangtho sathau nilhna kisam lai hi cih ka tel thak hi.Tua ahih manin thu um mite nuntakna ah Ilawhcin theihna ding I gualzawh nading a kisam pen in Kha Siangtho sathau nilhna ahi hi.Tua sathau nilhna tawh ki sai in Lai siangtho sung a David sathau nilhna hanga ,a gualzawhna te I en ding hi.
     

 Thuciamlui hun in Pasian in Siampi ding,Kumpi ding cih te a
teel ciangin mawk lak lo in a Kamsangte 1sawl in sathau nilh sak
a,sathau a nilh a kipan Kha Siangtho khauhtakin a maute tungah na tung pah hi.  Kamsang Samuel in Israel te kumpi dingin Sawl lu tungah sathau buak in Kumpi dingin Topan nang sathau hong nilh khin zo hi, na ci hi.(ISam.10:1) Pasian in Sawl thupha pia takpi in Israel kumpi ong suak hi.Ahi zongin Pasian thu mang lo ahih manin ama tangin Kumpi kah ding mi ong zong hi.Pasian in Kamsang Samuel kiangah na sathau biingah sathau thun  inla, pai in;Bethlehem  mi Jessi kiangah kong sawl dinghi; banghang hiam cih leh ama tapate lak panin Keima a ding Kumpi khat ka la khin hi, a ci hi.(ISam.16:1)  Biakpiakna ah Jessi samin.Na hih ding na tungah kong lak ding a,nang tungah a min kong genpa sathau nong nilh sak ding hi, a ci hi.Topa thupiak bang in Samuel gamta inBethlehem ah a pai hi. Amahin Jessi le atate apin,biakpiakna ah amaute a sam hi.

Amaute hong tun ciangin amahin Jessi tapa upen Eliab enin,Topa sathau nilhpa a ma mai ah om taktak hi,ci-in a ngaihsun hi.Ahih hangin Topa in “A tungtham hita leh a tun sanna hita leh en kei in.Banghang hiam cih leh amah ka nolh hi.Topa in mihingte muh bang in mu lo hi.Mihingte in apua lam a kilangte en a,ahih hangin Topa in a lungsim en hi,” a ci hi.Jessi- in a tate khat khit khat pai saka,Topa in teel lo hi, a ci hi.Tua ciangin Samuel in Jessi kiangah na tapate khempeuh hih lai ah a om kim mah ahi hiam?,a ci hi. Jessi-in a nautumpen om lai a,amah tuucingin om hi,a ci hi. Samuel in amah samsak inla hong pai pih in  a ci hi.Amahin David sam sakin amah a tumpih hi.Tua ciangin Topa in Samuel kiangah” ding in,amah  sathau nilh in,hihpa  ahi hi”,a ci hi.Tua ciangin Samuel in a sathau biing sunga sathau la in a sanggam te laizangah David sathau a nilh hi.Tua ni a ki panin Topa’ Kha Siangtho khauh takin David tungah hong tung hi.(ISam.16:13)
      

Pasian in kumpi dingin mipil misiam,mihau milian,khuapi pan a khang zaw deuh,pau le ham a siam zaw deuh cih bangin teel loin ,lungsim siangtho lungsim hoih te en nateelhi.Ateemitekisampilna,siamna,hauhna,pau le ham siamna  te na pia hi.David  khuapisunga om zong hi lo,khuaneu ah khangin gam lak ah tuucing aom ,zum lamkhawng sang’ gamlak lam tawh ki nahvawh zaw in tuu ek gim nam,a kawnggak bang veihnam khau khawng zong hi mai thei hi,hi mah ta leh Topan deih in teel a,atungah a Kha Siangtho khauh takin pia pah hi.Gambup,minam bup makai ding,Kumpi ding in pantahin a kisam pilna siamna te pia in picing sak hi.Tu ni-in ei’ zong I nunna tualniam ta leh,mi theih bang thei kei ta leng,mineih bang nei kei ta leng,pilna siamna nei kei ta leng,khuapi ah teng zo kei ta leng,khua ta pan khang in mite’n tawta hong sa ta leh Pasian Kha Siangtho sathau nilhna i ngah nak leh Kha Siangtho i tungah hong tung dinga, tua Kha Siangtho in eite hong pantah ding a, lam hong lak,lam hong hilh ding a,I kha mitte hong honsak in hong pilsak,hong siam sak in a ki sam na khempeuh hong vaihawm sak ding a,Ama min adingin hong zang in hong tawisang hong laamto in hong picing sak ding hi. Haleluijah
     

 David sathau nilhna angah khit ciangin kumpi in tu pah lo a,a pa tuu te gamlak ah va cing hi. A tuucin na ah nidang tawh ki bang nawnlo in tuute a ne ding a hong pai humpinelkaite,vomte vat gawpin that ziahziah lel hi.Ama tha tawh a zawh loh ding na lianpi te Topa Kha Siangtho tha tawh zo ziahziah ta hi.Kha Siangtho sathau nilhna a ngah a ki pan a nuntakna ki lamdang ta hi.Kumpi na sepna ah bek hiloin  gancinna na ngawn ah lawhcing in gualzo hi.Thu um mite zong I pianthak bek hiloin Kha Siangtho sathau nilhna I ngah leh I gan khawina,lokhawhna,sumle paai  zonna,pilna siamna sinna,kumpi nasepna,Pasian nasepna,I nasepna khat peuhpeuh ah nidang tawh ki bang nawn loin ei’tha tawh kituak lozah dongin lawhcinna lianpi,tuahphatna lianpi,gualzawhna lianpi Topa’n hong musak ding ahi hi.


Tua bek hiloin Israel minam bup a linglawngsak,a lungkia sak,a lausakmahmah Gath khua mi Filistia te a makaipi Goliath do dingin kumpi Sawl kiangah ngen hi.Kumpipa Sawl in na kuan zo kei ding hi,nang tangval na hi pan hi,amah a tangval akipan galkap mi ahi hi,a ci hi.David in sawl kiangah “ na nasempa in a pa tuute a keem zel hi.Humpinelkai ahi a,vom ahi zongin hong pai in tuuno a mat ciangin,a nungah delhin vatgawpin a kam sung panin tuuno ka hon khia hi.Na nasempa in humpinelkai le vomte that khin ngei hi. Amah in a nungta Pasian galkapte nin sak ahih manin dawibia hih Filistia pa in tuate khat tawh ki bang lel ding hi”, a ci hi.Humpinelkai khecin le vom khecin panin kei  hong honkhia Topa in hih Filistia pa khut sung panin kei hong honkhia ding hi,ci thuah lai hi.( I Sam.17:36-37) Tua ciangin Sawl in  David kiangah pai in,Topa in nang hong ompih ta hen’ a ci hi.Tua ciangin Sawl in a galvante David pia a,a mah ki ngeina seh lo ahih manin lam pai dingin a ki thawi leh pai thei lo hi.Hih te tawh ka ki ngeina seh kei hi,ci-in tuate suah khia hi.Galvante nangawn limtak in pua zo nai lo hi mawk hi.Tua ciangin amah in a khutah a ciangkhut la in,lui panin suangmai tang nga tengin a tuucin thungip sungah tuate koih hi.A khut sungah a suanglotna tawi a,Goliath nai-ah a pai hi.
   

 Goliah zong hong pai in David a muh ciangin simmawh hi,bang hang hiam cihleh amah tangval pan khat hi lel hi.Ciangkang tawh kei kiangah nong pai nadingin kei in ui ka hi hiam? ci-in ama pasiante tawh David samsia hi.Goliah in David kiangah ka kiangah hong pai in.Huih lak vasate le gamlak gamsa te tungah nasa ka pia ding hi,ci hi.Tua ciangin David in namsau leteipi le teikhawh tawh kei kiangah nang nong kuan hi. Ahih hangin kei pen Israel galkapte Pasian,a Vanglian Topa,nangmah in na to mipa min tawhnang kiangah kong kuan hi.Tu ni-in Topa in ka khut sungah nang hong pia ding a,kei mah in nang hong sat tuk in na lu ka tankhia ding hi………Bang hang hiam cihleh galdona in Topa’ aa hi a,amahin kote khut sungah nang hong pia ding hi,a ci hi. Tua ahih ciangin David in suanglotna khat le suang tang khat tawh a kap leh Filistia mipa(Goliah)kha in a si hi.David khut sungah namsau om lo a,a tungah ding in,Goliah namsau la in a paai panin dok a,a lu a tankhia hi. (I Sam.17:41-51)Haleluijah!  David in a suangtang puak teng zong zang khin lo hi.Tang khat bek tawh zo pah hi.Suangtang tungah vangliatna om hiloin a kappa tungah Kha Siangtho sathau nilhna om a
hih man ahi hi.Suangtang hi ta kei leh a kap a zat khat peuhpeuh tawh a gual zo ding ahi hi. Banghang hiam cih leh Kha Siangtho sathau nilhna ama tung ah om khin ta hi.
    

Thu um mite zong Pasian Kha Siangtho sathau nilhna I ngah nak leh I nasepna peuh peuh ah vangliatna om ding a,hong khaktan thei lehong liah hong dal thei,hong langpang thei ,hong susia thei,hong lungkia sak thei,hong lungneu sak,hong lau sak,hong patau sak,hong meidawi sak thei,hong haza thei  na khempeuh teoltakin I zo lel ding a,i kumpi nasepna,I sumzonna, pilna siamna I zonna,nek le dawn zonna,khawina vulhna,lokhawh singpuakna,Pasian nasepna le I sep I bawlna khempeuh ah I lampi ki hong in I ma hong vang ding a,nidang sang in I lawhcing mahmahta ding hi,I gualzo mahmah ta ding hi,I gah pha mah mah ta ding hi.A ki ciangtan lo vangliatna,hauhna,pilna siamna,gualzawhna le lawhcinna I ngah ta ding hi.Haleluijah…
    

 Tua ahih manin thu um mite kisap lian pen in pilna siamna hi
masa kei,hauhna liatna himasa kei,pau le ham siamna hi masa
kei,sumzian tampi neihna hi masa kei hong lawhcing sak le hong gualzo sak ding Pasian Kha Siangtho sathau nilhna ahi hi.Topa Jesuh in “ Note tungah Kha Siangtho hong tun’ciangin vangliatna tawh na kidim ding uh a,Jerusalem khua sung,Judea gam sung,Samaria gam sung,le leimongdong in note in keima thu na gen thei ding uh hi,” ci hi.( Sawl 1:8)I pianthakna ciang bek tawh lungkim kei ni,Pasian  nasepnang le Pasian min than nading,Pasian gamzai nading in,leitung ah hauhna le nopsaknate  ngah in Vantungah khamangthang tampi tunpih in ,Pasian nasepna hang in kham lukhu tampi a ngahte a sangte I suah nadingin Pasian Kha Siangtho sathau nilhna lunggulh inla zong in,ngen in,na lunggulh leh Topan hong pia ding hi.Kha Siangtho sathau nilhna ngah theih nadingin :


1. Phatna le biakpiakna tawh nungta in: Pasian Kha Siangtho in a mite phatna le biakpiakna sung ah sathau nilhna pia thei hi.Na kha le Kha Siangtho ki zop theih dong bia in phat in.Tua sungah Topa’n sathau hong nilh ding hi.David in nikhat in sagih vei phatna le biakpiakna nei hi.(Late 119:164 )


2.      Thungetna,antan thungetna tawh nungta in:   Thungetna tawh Pasian hopih pih leng Pasian thusim Topan hong lak ding a,nasep zia kalsuan zia ding lampi hong lak ding hi.Pasian tawh a ki hoho ten Pasian zia thei hi.Thungetna leh antan thungetna  simloh a dangin hihbang te hawlkhia thei lo hi.(Mk.9:29)Thungetna leh antan thungetna ah vangliatna om cih leKha Siangtho  sathaunilhna om hi cih ki mu thei hi.Topa Jesuh in nungzuite Kha Siangtho ngah nadingin thu na ngen un cih sawl a,nungzuiten thungen khawm uh hi.(Sawl 1:14)


3.      Pasian kammal Lai Siangtho  tawh kidim in nungta in:    Pasian kammal Lai siangtho simna,lungngaihna,lunggulhna nei –in.Pasian kammal na sungah tampi hong om leh na nuntakna vanglian ding a,Kha Siangtho sathau nilhna tua tung tawn in zong na ngah ding hi.


4.      Ki apna le Pasian mite sathau nilhna ,thupha piakna lunggulh in: Crusade, nipi biakpiakna te....Sermon ki apna te lunggulhna tawh na ki ap leh Kha Siangtho sathau nilhna ki ngah thei hi.Samuel in Sawl,David te sathau taktak mah nilh in thupha a piakna panKha Siangtho sathau nilhna a ngah mah bangin Pasian mite sathau nilhna pan in zong ki ngah thei hi.Tua a hih manin Pasian mizat te sathau zutna,thupha piakna te lunggulh inla thupha ki pia sak zelzel in.


5.      Pasian Sathau nilhte sukha kei in:      David in sathau nilhna thumvei bang na ngahtoto  hi. 1.Kumpi dingin sathau ki nilh.(I Sam.16:13), 2.Judah kumpi dingin.2 Sam.2:4),   3.Israel gam bup kumpi dingin. (2Sam.5:3 ) Banghangin hih zahin  ngah thei a hiam?cih leh amah man zaw ta leh Pasian sathau nilhpa Sawl kumpipa thuk het loin Sawl in thah sawm ta leh ki hem khia lel hi.Pasian sathau nilhpa tungah ka khut ka nga kei ding hi,Topa in hong kham hi,ci hi.(ISam.24:6)Sawl a that te nangawn a man a phu lak sak lai hi.Ka sathau nilhte sukha kei un,ka kamsangte tungah siatna bawl kei un! ci hi.(Late 105:15)


Thukhupna:             

Tua ahih manin Pasian Kha Siangtho sathau nilhna I ngah
theih nading in lunggulhna lianpi I neih ding ki sam masa hi. David bangin sathau nilhna khat vei bek hiloin nih vei thum veina  dong ,sathaunilhna a khan semsem na dingin lunggulh in.Tua khit ciangin na ngah theih nading lampite zonginla,kan in tua lampite zui le cin Pasian sathau nilhna na ngah pel mawh ding a,I nasepna khat peuh peuhah nelin ,lawhcing,gualzo in leitung ah thupha sangin vantungah zong thaman tampi a sang Pasian tate I hi ding hi.Kha Siangtho sathau nilhna a ngah kim ciat dingin Topa’n mimal kim thupha hong pia ta hen.Amen

By=Rev.Lang Za Kap
Tuimang Baptist Church
TM.B.C